Kurum / Şirket

Birleşmiş Milletler (BM)

Uluslararası örgüt

1945'te kurulan ve 193 üye devleti bulunan dünyanın en kapsamlı uluslararası örgütü.

Görev / Tanım: Uluslararası örgüt
Merkez: Merkezi New York
Kuruluş: 1945

Nedir?

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından uluslararası barışı ve güvenliği korumak amacıyla kuruldu. Türkiye kurucu üyeler arasında.

Künye

Kuruluş	24 Ekim 1945 (BM Şartı'nın yürürlüğe girişi)
Merkez	New York, ABD; Cenevre, Viyana ve Nairobi'de büyük ofisler
Üye sayısı	193 devlet; Vatikan ve Filistin gözlemci
Genel Sekreter	António Guterres (2017'den bu yana; ikinci dönemi 2026 sonunda bitiyor)
Güvenlik Konseyi	5 daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) ve 10 geçici üye
Resmî diller	Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça, İspanyolca
Türkiye	Kurucu üye (1945); Güvenlik Konseyi'nde 4 kez geçici üyelik yaptı

Tarihçe

İkinci Dünya Savaşı'nın galip devletlerinin öncülüğünde, başarısız olan Milletler Cemiyeti'nin yerine kuruldu. Sömürgeciliğin sona ermesiyle üye sayısı 51'den 193'e çıktı. Barışı koruma görevleri, insani yardım, kalkınma ve insan hakları alanlarında çalışan onlarca ajans ve programı (UNICEF, UNHCR, WFP, DSÖ vb.) bünyesinde barındırıyor. Güvenlik Konseyi'ndeki veto sistemi, büyük krizlerde örgütün etkisini sınırladığı gerekçesiyle sık sık eleştiriliyor.

Bilmeniz gereken temel kavramlar

Veto: Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin bağlayıcı kararları tek başına engelleme yetkisi.
Madde 51: Silahlı saldırıya uğrayan devletin meşru müdafaa hakkını düzenleyen BM Şartı maddesi.
Genel Kurul kararları: Tüm üyelerin oy kullandığı ancak çoğunlukla bağlayıcı olmayan tavsiye kararları.
Dünya 5'ten büyüktür: Türkiye'nin Güvenlik Konseyi reformu çağrısını özetleyen söylem.

Sayısal ve finansal veriler yaklaşık değerlerdir ve belirtilen döneme aittir; piyasa değeri gibi göstergeler sürekli değişir.

Bugünkü durumu

Gazze, Ukrayna ve İran krizlerinde Güvenlik Konseyi'nin daimi üyelerinin veto yetkisi nedeniyle etkili kararlar almakta zorlanıyor. Gazze'de Barış Kurulu'nu geçiş yönetimi olarak tanıdı.

Önemli adımlar

1945 Kuruldu.
1948 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi kabul edildi.
2022 Türkiye ile birlikte Karadeniz tahıl koridoruna arabuluculuk yaptı.

Tartışmalar ve farklı görüşler

Destekçiler, insani yardım ve barış gücü çalışmalarını vurguluyor.
Eleştirmenler, Güvenlik Konseyi'nin yapısının adaletsiz olduğunu savunuyor; Türkiye'nin 'Dünya beşten büyüktür' sözü bu eleştirinin simgesi.

Dünyadaki etkisi

Uluslararası hukukun ve diplomasinin merkezi kurumu.

Sitemizde geçtiği yazılar

Bu sayfa, kamuya açık bilgilere dayanarak tarafsız bir özet sunmak amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Düzeltme talepleriniz için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.