Rusya-Ukrayna Barış Görüşmeleri Abu Dabi'ye Taşınıyor: Kasım Ortasında Dördüncü Tur, Toprak ve Güvenlik Garantisi Düğümü
Kremlin sözcüsüne göre ABD arabuluculuğundaki Rusya-Ukrayna barış görüşmelerinin dördüncü turu büyük olasılıkla Kasım ortasında Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de yapılacak. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski de görüşmelerin yeniden başlayacağını doğruladı. Ancak toprak, güvenlik garantileri ve ateşkes konularında taraflar arasındaki uçurum sürüyor.
Kremlin tarihi verdi, Kiev hazır olduğunu söyledi. Ama masaya oturmadan önce bile füzeler konuşuyor. İstanbul neden geride kaldı?
Dördüncü yılını dolduran Rusya-Ukrayna savaşında diplomasi yeniden hareketleniyor. Kremlin sözcüsünün açıklamasına göre, ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff'un aldığı taahhütle bir sonraki görüşme turu büyük olasılıkla Kasım ortasında Abu Dabi'de yapılacak. Bu, ABD arabuluculuğundaki dördüncü tur olacak; bir önceki tur Şubat'ta Cenevre'de yapılmıştı.
Taraflar ne istiyor?
Rusya'nın talepleri
- Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson'un tamamı ile Kırım üzerinde tam kontrol.
- Ukrayna kuvvetlerinin bu dört bölgeden çekilmesi.
- Kendi şartlarında kapsamlı bir anlaşma yapılmadan ateşkese karşı.
- Ukrayna'nın NATO üyeliğine kesin ret.
Ukrayna'nın talepleri
- Görüşmelerden önce mevcut cephe hatlarının dondurulması.
- Batılı müttefikler tarafından desteklenen güvenlik garantileri.
- ABD'nin NATO'nun 5. Maddesine benzer bir garanti vermesi seçeneği.
- İşgal altındaki toprakların Rusya'ya ait olduğunun tanınmaması.
Rusya, Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20'sini işgal altında tutuyor; ancak hak iddia ettiği bölgelerin tamamını ele geçirmiş değil. ABD yönetimi Ukrayna'nın NATO üyeliğini masadan kaldırmış durumda.
Sahada durum
Diplomatik hazırlıklar sürerken çatışmalar da devam ediyor. Her iki taraf da her gün uzun menzilli saldırılar düzenliyor. Putin'in görüşmeleri yeniden başlatmayı prensipte kabul ettiğini açıklamasından kısa süre sonra Rusya, Kiev'e ölümcül bir balistik füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenledi. Ukrayna ise ABD'nin Rus petrol altyapısına yönelik saldırıları durdurma talebini reddetti. Starlink hizmetindeki aksaklıklar da Ukrayna'nın insansız hava araçlarını etkiledi.
ABD'nin rolü
Trump yönetimi savaşın bir an önce sona ermesini istiyor. Ancak basına yansıyan bilgilere göre Trump ile Zelenski arasındaki ilişkiler yeni bir dip noktasına ulaşmış durumda. Trump'ın Rus dizel yakıtına yönelik yaptırımlardan muafiyet tanıması ve Zelenski'nin değiştirilmesi gerektiğine ilişkin açıklamaları, Kiev'de ABD'nin tarafsızlığına dair soru işaretleri yarattı. Öte yandan Temmuz'daki Ankara NATO zirvesinde ittifak, Ukrayna'ya 70 milyar avroluk askeri yardım, ekipman ve eğitim desteği sözü verdi.
İstanbul neden geride kaldı?
Türkiye, savaşın başından bu yana arabulucu rolüyle öne çıktı: 2022'deki İstanbul görüşmeleri, Karadeniz Tahıl Koridoru anlaşması ve esir takasları Türkiye'nin katkılarıyla gerçekleşti. 2026'daki görüşmelerin ise Cenevre ve Abu Dabi gibi merkezlere kayması dikkat çekiyor. Bunun olası nedenleri şöyle sıralanabilir:
- Sürecin ABD öncülüğünde yürütülmesi ve mekân seçiminde Washington'un belirleyici olması.
- Körfez ülkelerinin, özellikle BAE ve Suudi Arabistan'ın, Rusya ile de iyi ilişkileri olan arabulucular olarak öne çıkması.
- Karadeniz'deki gemi saldırıları nedeniyle Türkiye'nin hem Rusya'yı hem Ukrayna'yı uyarması.
Ancak bu, Türkiye'nin sürecin dışında kaldığı anlamına gelmiyor. Karadeniz güvenliği, Montrö Sözleşmesi'nin uygulanması ve olası bir ateşkesin denetimi gibi konularda Türkiye'nin rolü kritik olmaya devam ediyor.
Sonuç
Abu Dabi'de yapılacak dördüncü tur, tarafları bir anlaşmaya yaklaştırabilir; ancak toprak ve güvenlik garantileri konusundaki temel anlaşmazlıklar çözülmeden kalıcı bir barış zor görünüyor. Kış aylarının yaklaşması ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, her iki taraf üzerindeki baskıyı da artırıyor.