Elini Masaya Koyan Türkiye: Arabuluculuk, NATO Zirvesi ve Yumuşak Güçle Değişen Uluslararası İmaj
Birkaç yıl önce Batı basınında sıklıkla 'sorunlu müttefik' olarak anılan Türkiye, bugün savaşan tarafları aynı masaya oturtan, NATO zirvesine ev sahipliği yapan ve krizlerde ilk aranan ülkelerden biri. Bu imaj değişimi nasıl gerçekleşti ve ne kadar kalıcı?
Krizlerin tarafı olarak görülen Türkiye, şimdi krizlerin çözüldüğü masanın ev sahibi. Bu imaj nasıl oluştu?
Bir ülkenin uluslararası imajı, yalnızca reklam kampanyalarıyla değil, krizler anında nasıl davrandığıyla şekillenir. Türkiye'nin son yıllardaki imajı da büyük ölçüde bu şekilde değişti. Rusya ile Ukrayna arasında tahıl koridoru, esir takasları ve barış görüşmeleri; Somali ile Etiyopya arasındaki krizde uzlaşı; İran ile ABD arasında diplomatik formüller... Türkiye, artık yalnızca krizlerin bir tarafı değil, çözüm için başvurulan bir ülke olarak da anılıyor.
Masanın ev sahibi Türkiye
- 2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Türkiye, savaşan tarafları İstanbul'da bir araya getirdi. Temmuz'da BM ile birlikte Karadeniz tahıl koridoru anlaşmasına arabuluculuk yaptı; dünya gıda krizinin derinleşmesi önlendi.
- 2022-2025 Türkiye'nin aracılığıyla Rusya ile Ukrayna arasında çok sayıda esir takası gerçekleşti. 2025'te İstanbul'da doğrudan Rusya-Ukrayna görüşmelerine ev sahipliği yapıldı.
- Ara 2024 Somali ile Etiyopya arasında, Etiyopya'nın Somaliland ile yaptığı liman anlaşması nedeniyle tırmanan krizde Ankara'da uzlaşı sağlandı.
- Oca 2026 Türkiye, İran Dışişleri Bakanı'nı İstanbul'da ağırladı ve İran ile ABD arasındaki tartışmalı başlıkların bölünerek ele alınmasını öneren bir formül geliştirdi. Bu girişim, Şubat sonunda başlayan savaşı önleyemedi.
- Tem 2026 Ankara, NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yaptı. ABD Başkanı Trump, Erdoğan ile görüşmesinde Türkiye'yi "diğer ülkelerden çok daha sadık" olarak tanımladı ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması niyetini açıkladı.
- 23-24 Eki 2026 İstanbul, 2012'den bu yana düzenlenen ve dünyanın önde gelen arabuluculuk platformlarından biri hâline gelen İstanbul Arabuluculuk Konferansı'nın dokuzuncusuna ev sahipliği yaptı.
Türkiye neden aranan bir arabulucu?
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Türkiye'nin arabuluculukta öne çıkmasının birkaç nedenine dikkat çekiyor:
- Herkesle konuşabilmek: Türkiye, NATO üyesi olmasına rağmen Rusya ile ilişkilerini koparmadı. İran, Körfez ülkeleri, Afrika ve Türk dünyasıyla da güçlü bağları var. Bu, pek az ülkenin sahip olduğu bir avantaj.
- Coğrafya: İstanbul; Avrupa, Rusya, Orta Doğu ve Afrika'dan kolay ulaşılabilen, tarafların görece güvende hissettiği bir buluşma noktası.
- Sahadaki varlık: Türkiye Somali, Libya, Suriye ve Kafkasya gibi pek çok krizde sahada aktif olduğu için tarafları ve dinamikleri yakından tanıyor.
- Güç ile diplomasinin birleşimi: Güçlü bir ordu ve savunma sanayiine sahip olması, Türkiye'nin sözünü daha etkili kılıyor.
İmaj rakamlarla: Yumuşak güç endeksi
Brand Finance'in Ocak 2026'da açıkladığı Küresel Yumuşak Güç Endeksi'nde Türkiye, bir basamak yükselerek 25. sıraya çıktı ve yeniden dünyanın en etkili 25 ülkesi arasına girdi. Endeksin ayrıntıları, Türkiye'nin imajının güçlü ve zayıf yanlarını açıkça gösteriyor:
| Alan | Türkiye'nin sırası / değişim |
|---|---|
| Kültür ve miras | 12. sıra (yemek kültüründe 6., tarihî mirasta 9.) |
| Uluslararası gündemde takip edilme | 17. sıra (3 basamak yükseliş) |
| İhtiyaç sahibi ülkelere yardım algısı | 25. sıra (5 basamak yükseliş) |
| Teknoloji ve inovasyon algısı | 30. sıra (5 basamak yükseliş) |
| İş yapma kolaylığı | 33. sıra (11 basamak düşüş) |
| Gelecekteki büyüme potansiyeli | 27. sıra (8 basamak düşüş) |
Rakamlar, Türkiye'nin kültür, insani yardım ve diplomasi alanında güçlendiğini; ancak iş ve ticaret ortamına ilişkin algıda geriye düştüğünü gösteriyor. Brand Finance Türkiye yöneticisine göre itibarı daha büyük bir etkiye dönüştürmenin anahtarı, iş ve ticaret algısının iyileştirilmesi.
Eskiden nasıldı, bugün ne değişti?
| Konu | 2016-2020 dönemi algısı | 2024-2026 dönemi algısı |
|---|---|---|
| Batı ile ilişkiler | "Sorunlu müttefik", S-400 krizi, yaptırımlar | NATO zirvesine ev sahipliği, yaptırımların kaldırılması gündemde |
| Bölge ülkeleri | Körfez, Mısır ve İsrail ile gergin ilişkiler | Körfez ve Mısır ile normalleşme; İsrail ile derin gerilim |
| Krizlerdeki rolü | Suriye ve Libya'da çatışmanın tarafı | Arabulucu ve çözüm ortağı |
| Savunma sanayii | Silah alan, ambargoyla karşılaşan ülke | İHA ihracatında dünya lideri, savaş uçağı ihracatçısı |
Yeni imajı güçlü bulanlar
- Türkiye, büyük güçlerin rekabet ettiği bir dünyada "denge ülkesi" olarak değer kazanıyor.
- Arabuluculuk başarıları, ülkenin diplomatik ağırlığını somut olarak artırdı.
- Savunma sanayii ve insani yardımlar, Türkiye'yi Küresel Güney'de cazip bir ortak yaptı.
İmajın zayıf noktalarını vurgulayanlar
- Hukukun üstünlüğü, basın özgürlüğü ve demokrasi konusundaki eleştiriler Batı'daki algıyı olumsuz etkiliyor.
- Yüksek enflasyon ve ekonomik dalgalanmalar, iş dünyası algısını zayıflatıyor.
- Dış politikadaki ani değişimler, Türkiye'yi bazı müttefikleri gözünde öngörülemez kılıyor.
Sonuç
Türkiye'nin değişen imajı, "elini masaya koyan" bir ülke profilini yansıtıyor: Hem askeri ve ekonomik gücünü gösterebilen hem de çatışan tarafları diplomasiyle bir araya getirebilen bir ülke. Bu imajın kalıcı olması, dış politikadaki tutarlılığa ve iç alandaki ekonomik ve hukuki istikrara bağlı. Konunun tarihsel arka planını Cumhuriyet'ten bugüne Türk dış politikası yazımızda, güncel bir örneğini ise Türkiye-İngiltere yakınlaşması haberimizde bulabilirsiniz.