Trump Yönetimi Yeni Suriye'ye Nasıl Bakıyor? Şara ile Yakınlaşma, İsrail Baskısı ve Washington'daki Görüş Ayrılıkları
Birkaç yıl önce başına ABD tarafından 10 milyon dolar ödül konan Ahmed el-Şara, Kasım 2025'te Beyaz Saray'da ağırlandı. Trump yönetimi Suriye'ye yönelik yaptırımları kaldırdı, Şam'ı DEAŞ karşıtı koalisyona aldı. Ancak İsrail, yeni Suriye yönetimine ve özellikle Türkiye'nin Suriye'deki etkisine derin kuşkuyla bakıyor. Bu ayrılık, Washington'daki politika tartışmalarına da yansıyor.
Trump Şara'yı Beyaz Saray'da ağırladı, yaptırımları kaldırdı. İsrail ise Suriye'yi vurmaya devam ediyor. Washington kimin yanında?
ABD'nin Suriye politikası, Esad rejiminin Aralık 2024'te çökmesinden bu yana dikkat çekici bir dönüşüm geçirdi. Trump yönetimi, geçmişte El Kaide ile bağlantılı bir örgütü yöneten Ahmed el-Şara'yı kısa sürede bir muhatap olarak kabul etti. Bu tercih, ABD'nin bölgedeki en yakın müttefiki İsrail ile Washington arasında belirgin görüş ayrılıklarına yol açtı.
Trump ve Şara: Hızlı bir yakınlaşma
- Ara 2024 Esad rejimi çöktü. Kısa süre sonra ABD, Şara'nın başına konan 10 milyon dolarlık ödülü kaldırdı.
- Mayıs 2025 Trump ve Şara, Riyad'da ilk kez görüştü. Trump, Suriye'ye yönelik yaptırımların kaldırılacağını açıkladı.
- 10 Kas 2025 Şara, Beyaz Saray'da ağırlanan ilk Suriye devlet başkanı oldu. Kısa süre sonra Suriye, DEAŞ karşıtı uluslararası koalisyonun 90. üyesi oldu.
- Ara 2025 ABD Kongresi, Esad dönemine ait kapsamlı Sezar yaptırımlarını kaldıran düzenlemeyi kabul etti ve Trump yasayı imzaladı.
- 2026 ABD, Suriye'yi terörü destekleyen ülkeler listesinden çıkardı. Ağustos'ta SDG'nin feshedilmesini ABD Özel Temsilcisi Tom Barrack "Tek ordu, tek hükümet, tek devlet" sözleriyle selamladı.
- Eyl 2026 Şara, BM Genel Kurulu sırasında Trump ile yeniden görüştü.
Trump yönetiminin bakış açısı özetle şu: Şara, Suriye'yi istikrara kavuşturabilecek ve aşırılıkçı tehditlere karşı mücadele edebilecek pragmatik bir ortak. Barrack, Şam'ın DEAŞ, İran Devrim Muhafızları, Hamas ve Hizbullah ile mücadelede yardımcı olacağını açıkladı. Trump da hem Şara'yı hem de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı defalarca övdü.
İsrail neden kuşkulu?
İsrail'in yeni Suriye'ye bakışı çok farklı. İsrailli yetkililerin kaygıları şu başlıklarda toplanıyor:
- Şara'nın geçmişi: İsrail, Şara'nın El Kaide bağlantılı geçmişi nedeniyle yönetimine kuşkuyla yaklaşıyor.
- Güney Suriye ve Dürziler: İsrail, sınırının yakınında düşmanca güçlerin örgütlenmesini engellemek ve Dürzi azınlığı korumak istediğini söylüyor. Esad'ın düşüşünden sonra ele geçirdiği tampon bölgede kalmaya devam ediyor.
- Türkiye faktörü: İsrail'in en büyük kaygılarından biri, Türkiye'nin Suriye'de İran'ın yerini alarak baskın dış güç hâline gelmesi.
Bu kaygılar sahaya da yansıdı. İsrail, Ağustos 2026'da Suriye'nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur hava üssünü vurdu ve saldırıyı Türkiye'nin üsse güç konuşlandırmaya hazırlandığı istihbaratına dayandırdı. Türkiye ve Suriye bu iddiayı reddetti.
Washington ve Tel Aviv: Görüş ayrılıkları
| Konu | Trump yönetimi | İsrail hükümeti |
|---|---|---|
| Şara yönetimi | İstikrar için pragmatik ortak | Güvenilmez, geçmişi sorunlu |
| Türkiye'nin rolü | Yakın ilişki, diplomatik ve yatırım fırsatı | Güvenlik tehdidi |
| Süveyda | Kontrolün Şam'da olmasını tercih ediyor | Dürzi gruplarla yakın temas |
| Askeri saldırılar | "Gereksiz tırmanma" eleştirisi (Ebu Zuhur) | Güvenliği için gerekli görüyor |
Ayrılığın en belirgin örneği, Barrack'ın Ebu Zuhur saldırısını "bölgesel istikrara katkı sağlamayan gereksiz bir tırmanma" olarak nitelemesiydi. Barrack, İsrail ile Türkiye arasında bir çatışmayı önleme mekanizmasının yeniden kurulmasını istediklerini açıkladı. Ekim 2026'nın sonunda ise Barrack, Washington'un Süveyda'nın Şam'ın kontrolünde olmasını, İsrail ile bağlantılı görülen bir grubun kontrolüne tercih ettiğini söyledi. Analistler bu açıklamayı, ABD ve İsrail'in Suriye konusundaki tutumlarının ayrıştığının bir işareti olarak yorumladı.
Washington'un içindeki tartışma
Görüş ayrılıkları yalnızca ABD ile İsrail arasında değil, Washington'un içinde de yaşanıyor:
- Barrack çizgisi: Aynı zamanda ABD'nin Ankara Büyükelçisi olan Tom Barrack, Trump üzerinde etkili bir isim olarak görülüyor ve Türkiye ile işbirliğini öne çıkarıyor. Barrack'ın Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne destek vermesi de İsrail yanlısı çevrelerde eleştiriliyor.
- İsrail'e yakın düşünce kuruluşları: Savunma ve güvenlik alanındaki bazı Washington merkezli analistler, Türkiye'nin Suriye'deki rolünün İsrail'in güvenliğini tehdit ettiğini ve tekrarlayan olayların Türkiye ile İsrail arasında silahlı çatışmaya yol açabileceğini savunuyor.
- Eski diplomatlar: Trump'ın önceki Suriye temsilcisi James Jeffrey gibi isimler, İsrail'in Türkiye ile ilgili bir hesap hatasının Suriye'de İran'a fırsat yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Suriye-İsrail güvenlik anlaşması mümkün mü?
ABD'nin hedeflerinden biri, Suriye ile İsrail arasında bir güvenlik anlaşması yapılması. Şara, böyle bir anlaşma üzerinde çalışıldığını ve bunun ileride kapsamlı bir barışa dönüşebileceğini söyledi; ancak sorunun İsrail'in tutumunda olduğunu da vurguladı. Şara, Eylül 2026'da Trump'ın Lübnan'a Suriye güçleri gönderilmesi yönündeki önerisini de reddetti. Türkiye ise güney Suriye'deki güvenlik düzenlemeleri için 1974 ayrılma anlaşmasının tek gerçekçi zemin olduğunu savunuyor.
ABD yaklaşımının destekçileri
- Yeni Suriye'yi dışlamak, ülkeyi yeniden İran veya Rusya'nın etkisine itebilir.
- Yaptırımların kaldırılması, Suriye'nin yeniden inşası ve mültecilerin dönüşü için şart.
- Türkiye ile işbirliği, DEAŞ'a karşı mücadeleyi kolaylaştırıyor.
Eleştirenler
- Şara yönetimine verilen destek, azınlıkların güvenliği konusunda yeterli güvenceye bağlanmadı.
- İsrail'in güvenlik kaygıları yeterince dikkate alınmıyor.
- Türkiye'nin Suriye'deki etkisinin artması, bölgesel dengeyi değiştirebilir.
Sonuç
Trump yönetiminin Suriye politikası, ABD'nin bölgedeki geleneksel önceliklerinden farklı bir yol izliyor: İsrail'in kaygılarını dinlerken, Türkiye ve yeni Suriye ile işbirliğini de önemsiyor. Bu dengenin nasıl şekilleneceği, İsrail'de seçim sonrası kurulacak hükümete ve ABD'deki iç siyasi tartışmalara da bağlı. İsrail siyasetindeki son durumu İsrail seçimleri haberimizde, Türkiye'nin Suriye yaklaşımını Erdoğan-Fidan ve Suriye'de tek devlet hedefi haberimizde bulabilirsiniz.