44 Günlük Karabağ Savaşı 2020: Azerbaycan'ın Zaferi, SİHA'ların Savaş Alanındaki Rolü ve Kafkasya'da Yeni Denge
27 Eylül 2020'de başlayan ve 44 gün süren İkinci Karabağ Savaşı, Azerbaycan'ın yaklaşık 30 yıldır Ermenistan kontrolünde bulunan topraklarının önemli bir bölümünü geri almasıyla sona erdi. 10 Kasım'da Rusya'nın arabuluculuğuyla ateşkes imzalandı. Savaş, Türk yapımı SİHA'ların modern savaştaki rolü açısından dünya genelinde dikkatle incelendi.
27 Eylül'de başlayan savaş 10 Kasım'da sona erdi. Askerî analistler dronların rolünü yıllarca tartıştı; bölgede Zengezur koridoru gündeme geldi.
Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde başlayan Birinci Karabağ Savaşı'nda (1988-1994) Ermenistan, Azerbaycan'a ait Dağlık Karabağ bölgesini ve çevresindeki yedi rayonu işgal etti; yüz binlerce Azerbaycanlı yerinden edildi. BM Güvenlik Konseyi işgal altındaki toprakların boşaltılması çağrısında bulunsa da AGİT Minsk Grubu'nun yürüttüğü müzakereler yaklaşık 30 yıl boyunca sonuç vermedi.
44 gün
- 27 Eyl 2020 Temas hattında çatışmalar başladı; Azerbaycan karşı saldırı başlattı.
- Eki 2020 Azerbaycan güneydeki İran sınırı boyunca hızla ilerledi; insani ateşkes girişimleri kısa sürede bozuldu.
- 8 Kas 2020 Stratejik öneme sahip Şuşa kenti Azerbaycan kontrolüne geçti.
- 10 Kas 2020 Rusya'nın arabuluculuğunda üçlü ateşkes bildirisi imzalandı; bölgeye Rus barış gücü konuşlandı.
SİHA'ların rolü
Savaş, insansız hava araçlarının konvansiyonel bir çatışmada belirleyici rol oynadığı ilk örneklerden biri olarak değerlendirildi. Bayraktar TB2'ler ve diğer insansız sistemler, Ermeni hava savunma sistemlerini, tankları ve topçu mevzilerini hedef aldı; operasyon görüntüleri kamuoyuyla paylaşıldı. Askerî analistler başarıda elektronik harp, kamikaze dronlar, topçu ve kara kuvvetlerinin koordinasyonunun da etkili olduğunu vurguluyor.
Sonrası
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| Haz 2021 | Türkiye ile Azerbaycan arasında Şuşa Beyannamesi imzalandı. |
| Eyl 2023 | Azerbaycan'ın bir günlük operasyonunun ardından Karabağ'daki ayrılıkçı yapı dağıldı; Ermeni nüfusun büyük bölümü bölgeden ayrıldı. |
| 2024 | Rus barış gücü bölgeden çekildi. |
| Ağu 2025 | ABD'nin ev sahipliğinde Azerbaycan ve Ermenistan liderleri bir barış metni üzerinde uzlaştı; ulaşım güzergâhlarının açılması gündeme geldi. |