Falkland Adaları: İngiltere ile Arjantin'in Bitmeyen Davası
Güney Atlantik'te, Arjantin kıyısından yaklaşık 500 kilometre açıkta, 3.500 kişinin yaşadığı rüzgârlı bir takımada. 1982'de 74 gün süren bir savaşa sahne oldu. Arjantinliler için Malvinas, İngilizler için Falkland; ama sorun hâlâ aynı.
Falkland Adaları, 1833'ten bu yana İngiltere'nin yönetiminde. Arjantin, adaları İspanya'dan devraldığı toprak olarak görüyor ve 'Malvinas' adıyla talep ediyor. Nisan 1982'de Arjantin askeri cuntası adaları işgal etti; İngiltere'nin gönderdiği deniz kuvvetleri 74 gün süren savaşın sonunda adaları geri aldı. Savaşta 900'ü aşkın asker hayatını kaybetti. 2013 referandumunda ada sakinlerinin yüzde 99,8'i İngiliz denizaşırı toprağı olarak kalmayı seçti. Arjantin ise meselenin BM kararları uyarınca müzakere edilmesini istiyor.
Falkland Adaları'nın başkenti Stanley'de kırmızı telefon kulübeleri, İngiliz barları ve Kraliçe'nin portresi bulunan bir okul var. Ama Arjantin'de her şehirde "Las Malvinas son Argentinas" (Malvinas Arjantin'indir) yazan tabelalar görmek mümkün. Bu iki görüntü, Güney Atlantik'teki küçük bir takımadanın iki ülke için ne kadar büyük bir anlam taşıdığını gösteriyor.
1833'e kadar
Adalara 16. yüzyıldan itibaren farklı Avrupalı denizciler ulaştı. 18. yüzyılda Fransa, İngiltere ve İspanya kısa süreli yerleşimler kurdu. 1816'da bağımsızlığını kazanan Arjantin (Río de la Plata Birleşik Eyaletleri), İspanya'nın bölgedeki haklarını devraldığını öne sürdü ve 1820'lerde adalarda bir yönetim kurdu. Ocak 1833'te İngiliz donanması adalara geldi ve Arjantinli yetkilileri çıkardı. O tarihten bu yana adalar İngiliz yönetiminde.
1982 Falkland Savaşı
1976'dan beri Arjantin'i yöneten askeri cunta, ekonomik kriz ve artan muhalefet karşısında milliyetçi duyguları harekete geçirmek istiyordu. 2 Nisan 1982'de Arjantin kuvvetleri adaları işgal etti. Başbakan Margaret Thatcher liderliğindeki İngiltere, 13 bin kilometre uzaklığa bir deniz görev gücü gönderdi.
- 2 Nis 1982 Arjantin adaları işgal etti.
- 3 Nis 1982 BM Güvenlik Konseyi 502 sayılı kararla Arjantin'in derhal çekilmesini istedi.
- 2 May 1982 Arjantin kruvazörü General Belgrano bir İngiliz denizaltısı tarafından batırıldı; 323 kişi hayatını kaybetti.
- 21 May 1982 İngiliz kuvvetleri San Carlos'a çıkarma yaptı.
- 14 Haz 1982 Arjantin kuvvetleri Stanley'de teslim oldu.
Savaş, Arjantin'de askeri cuntanın çöküşünü hızlandırdı ve 1983'te demokrasiye geçişin yolunu açtı. İngiltere'de ise Thatcher'ın siyasi gücünü pekiştirdi.
Bugün
Savaştan sonra İngiltere adalardaki askeri varlığını güçlendirdi. Adaların ekonomisi, özellikle kalamar başta olmak üzere balıkçılık lisanslarından elde edilen gelirle büyüdü; çevre sularda petrol arama ve üretim projeleri de gündemde. 2013 referandumunda ada sakinleri İngiliz yönetiminde kalmayı ezici çoğunlukla seçti. Arjantin'de ise Malvinas talebi, siyasi yelpazenin tamamında ortak bir dava olarak sürüyor.
Arjantin'in tezi
- Adalar, İspanya'dan devralınan toprak ve Arjantin'in kıta sahanlığının parçasıdır.
- 1833'teki İngiliz işgali güç kullanılarak yapıldı.
- Mesele, BM kararları uyarınca müzakere edilmelidir.
İngiltere'nin tezi
- Adalar 190 yılı aşkın süredir kesintisiz İngiliz yönetimindedir.
- Ada sakinlerinin kendi kaderini tayin hakkı esastır; 2013 referandumu bunu gösterdi.
- Egemenlik müzakere konusu değildir.
Sonuç
Falkland Adaları, sömürgecilik döneminden kalan ve bir savaşa rağmen çözülemeyen bir egemenlik sorunu. Ada sakinlerinin iradesi ile Arjantin'in tarihi iddiası arasındaki çatışma, yakın gelecekte değişecek gibi görünmüyor. Mesele, iki ülke arasındaki ilişkilerin en hassas başlığı olarak kalmaya devam ediyor.
Sık sorulan sorular
Falkland Adaları kimin?
Adalar İngiltere'nin denizaşırı toprağı olarak yönetiliyor. Arjantin ise adalar üzerinde egemenlik iddiasını sürdürüyor ve Anayasası'nda bu talebe yer veriyor.
Falkland Savaşı ne zaman oldu?
2 Nisan 1982'de Arjantin'in adaları işgal etmesiyle başladı, 14 Haziran 1982'de Arjantin kuvvetlerinin teslim olmasıyla sona erdi.
Savaşta kaç kişi öldü?
Yaklaşık 649 Arjantinli, 255 İngiliz askeri ve 3 ada sakini hayatını kaybetti.
2013 referandumu ne oldu?
Ada sakinleri, yüksek katılımla yapılan referandumda yüzde 99,8 oranında İngiliz denizaşırı toprağı olarak kalmayı seçti. Arjantin referandumu tanımadı.
BM ne diyor?
BM, adaları sömürgecilikten kurtarılması gereken topraklar listesinde tutuyor ve 1965 tarihli 2065 sayılı kararla İngiltere ve Arjantin'i müzakereye çağırıyor.
Bu yazı, konuyla ilgili gelişmeler takip edilerek güncellenmektedir. Son güncelleme: 30 Ekim 2026.