Küresel 1987 Avrupa Topluluğu Üyelik Başvurusu: Özal'ın Avrupa Hamlesi Neden İki Yıl Sonra 'Henüz Değil' Cevabı Aldı?
Türkiye, 14 Nisan 1987'de Turgut Özal hükümeti döneminde Avrupa Topluluğu'na tam üyelik için resmen başvurdu. Avrupa Komisyonu, Aralık 1989'da açıkladığı görüşte Türkiye'nin üyeliğe ehil olduğunu kabul etmekle birlikte, ekonomik ve siyasi koşulların henüz uygun olmadığını ve Topluluğun yeni üye almaya hazır olmadığını belirtti.
Kısaca
1963 Ankara Anlaşması'nın vaadi, 1987 başvurusu ve 1989'daki olumsuz görüş. Türkiye-AB ilişkilerinin uzun yolunda kritik bir durak.
Türkiye'nin Avrupa ile kurumsal ilişkisi, 1959'da Avrupa Ekonomik Topluluğu'na yaptığı ortaklık başvurusuyla başladı. 12 Eylül 1963'te imzalanan Ankara Anlaşması, aşamalı olarak bir gümrük birliği kurulmasını ve ileride tam üyelik ihtimalini öngörüyordu.
Kronoloji
- 1963 Ankara Anlaşması imzalandı.
- 1970 Katma Protokol ile gümrük birliğine geçiş takvimi belirlendi.
- 1980 Askerî darbenin ardından ilişkiler fiilen donduruldu.
- 1981 Yunanistan Topluluğa tam üye oldu; bu durum sonraki süreçlerde Türkiye için önemli bir faktör hâline geldi.
- 14 Nis 1987 Türkiye tam üyelik başvurusunda bulundu.
- Ara 1989 Komisyon, Türkiye'nin ehliyetini kabul etmekle birlikte müzakerelerin başlatılmasını uygun bulmadı.
1989 görüşünün gerekçeleri
- Topluluğun 1992'de tamamlanacak tek pazar projesine odaklanması ve yeni üye almaya hazır olmaması.
- Türkiye ile Topluluk arasındaki gelişmişlik farkı, yüksek enflasyon ve işsizlik.
- Demokrasi ve insan hakları alanındaki eksiklikler.
- Yunanistan ile anlaşmazlıklar ve Kıbrıs sorunu.
Özal'ın stratejisi
- Ekonomik liberalleşmeyi Avrupa ile bütünleşmeyle taçlandırmak.
- Başvuruyla Türkiye'nin Avrupalı kimliğini teyit etmek.
Eleştirel değerlendirmeler
- Başvurunun zamanlamasının erken olduğu ve olumsuz bir yanıtın kaçınılmaz olduğu.
- Ancak başvurunun Gümrük Birliği'nin önünü açtığı da kabul ediliyor.
🇹🇷 Türkiye'yi nasıl etkiler?1987 başvurusu, Türkiye'nin AB yolculuğunda hâlâ resmî olarak geçerli olan başvuru. Bu süreç, 1996'da Gümrük Birliği'ne, 1999'da adaylığa ve 2005'te müzakerelerin başlamasına uzandı. Devamı için Gümrük Birliği ve Helsinki Zirvesi dosyalarımıza göz atabilirsiniz.
İlgili ülkeler:🇪🇺 Avrupa Birliği🇬🇷 Yunanistan