Küresel Bakan Bolat: İslam Ülkeleriyle Ticaret 9 Ayda 108 Milyar Dolar, 2028 Hedefi Yüzde 30; İhracatçıya Yeni Marka Destekleri
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İstanbul'da düzenlenen B57+ İş Liderleri Zirvesi'nde Türkiye'nin İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ülkeleriyle ticaretinin bu yılın ilk dokuz ayında yüzde 8,2 artışla 108 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Bolat, bu ülkelerin payını 2028'de yüzde 30'a çıkarmayı hedeflediklerini söyledi. Bakanlık bir gün önce de marka ihracatçılarına yönelik destekleri genişletmişti.
Ticaret Bakanı Bolat, İİT ülkeleriyle ticaretin 9 ayda yüzde 8,2 artışla 108 milyar dolara çıktığını açıkladı. Bir gün önce TURQUALITY'de fuar desteği yüzde 75'e çıkarıldı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi'nin (İSEDAK) 42. toplantısı kapsamında İstanbul'da düzenlenen B57+ İş Liderleri Zirvesi'nde konuştu. Anadolu Ajansı (AA) ve Demirören Haber Ajansı'nın (DHA) aktardığına göre Bolat, Türkiye'nin İİT ülkeleriyle ticaretinin 2026'nın ilk dokuz ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8,2 artarak 108 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Aynı dönemde bu ülkelere yapılan ihracat 55 milyar dolar oldu.
Bolat, İİT ülkelerinin Türkiye'nin dış ticaretindeki payını bugünkü yaklaşık yüzde 27 seviyesinden 2028'de yüzde 30'a çıkarmayı hedeflediklerini söyledi. Bakan, korumacılığın ve ticaret savaşlarının arttığı bir dönemde İslam dünyasıyla ekonomik bağları derinleştirmenin öncelik olduğunu vurguladı.
Rakamlarla İİT ülkeleriyle ticaret
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Ticaret hacmi (2026, ilk 9 ay) | 108,2 milyar dolar, yıllık yüzde 8,2 artış |
| İhracat (2026, ilk 9 ay) | 55,2 milyar dolar |
| Ticaret hacmi, 2013 | 87,6 milyar dolar |
| Ticaret hacmi, 2025 | Yaklaşık 119-120 milyar dolar |
| Hedef | İİT ülkelerinin payını 2028'de yüzde 27'den yüzde 30'a çıkarmak |
| İİT ülkeleri arası ticaret (2025) | Yaklaşık 979 milyar dolar; üyelerin toplam dış ticaretinin yaklaşık beşte biri |
Bolat'ın aktardığı verilere göre İİT üyelerinin toplam ekonomik büyüklüğü yaklaşık 10 trilyon dolar, nüfusu ise 2 milyarı aşıyor. Üye ülkeler 2025'te ortalama yüzde 4,1 büyüdü. Buna karşın üyelerin dış ticaretinin yaklaşık yüzde 80'i İİT dışındaki ülkelerle yapılıyor; yani teşkilat içi ticaret hâlâ sınırlı.
Zirvede öne çıkan başlıklar
- Tercihli ticaret sistemi: Bolat, İİT üyeleri arasındaki tercihli ticaret sisteminin (TPS-OIC) yaygınlaştırılmasının teşkilat içi ticareti artıracağını, yatırımı çekeceğini ve bölgesel üretim ağlarını güçlendireceğini söyledi.
- Lojistik ve gümrük: Ulaştırma koridorlarına dikkat çeken Bolat, gümrük işlemlerinin sadeleştirilmesi, elektronik ticaret belgelerinin yaygınlaşması ve sınır geçişlerinin hızlanmasının özellikle KOBİ'lere fayda sağlayacağını belirtti.
- Yatırım anlaşması: Bolat, 1981 tarihli İİT yatırım anlaşmasının modernize edilmesi için geçen yıl müzakerelere başlandığını hatırlattı.
- Müteahhitlik: Türk müteahhitlerinin İslam dünyası ve diğer bölgelerde son 24 yılda üstlendiği projelerin toplam değerinin yaklaşık 520 milyar dolar olduğunu söyledi.
DHA'nın aktardığına göre zirvede iki mutabakat zaptı da imzalandı. Bakanlık, ziyaretçi bakanlarla ikili görüşmeler yapılacağını açıkladı.
Bir gün önce: İhracatçıya yeni marka destekleri
Zirveden bir gün önce, 31 Ekim'de Ticaret Bakanlığı "Marka ve TURQUALITY Desteğine İlişkin Genelge"de değişikliğe gitti. Bakanlığın AA'ya yaptığı yazılı açıklamaya göre yeni düzenlemeyle şu destekler uygulamaya alındı:
- Fuarlara yüzde 75 destek: Türk İhraç Ürünleri Fuarlarına katılım yüzde 75 oranında desteklenecek. Bu ödemeler destek üst limitinden muaf tutulacak.
- Kullanılmayan destek yılları: Her hedef pazar için tanınan 5 yıllık destek süresinde hiç ödeme alınmayan yıllar, bir defaya mahsus olmak üzere sürenin sonuna eklenebilecek.
- Yabancı alıcı ağırlama: Şirketlerin yurt dışındaki alıcılarını ve kamu kurumu temsilcilerini Türkiye'de ağırladığı tanıtım faaliyetleri desteklenecek.
- Yurt dışı satış noktaları: Bayi, temsilci ve distribütörlerin satış noktalarında markaya özel teşhir alanları kurulması destek kapsamına alındı.
- Yerli yazılım şartı: Danışmanlık desteği kapsamında satın alınan veya kiralanan yazılım ürün ve hizmetlerinin Teknolojik Ürün Belgesi'ne (TÜR Belgesi) sahip olması gerekecek.
Bu destekler tüm ihracatçılara yönelik genel bir teşvik değil; Marka ve TURQUALITY programlarına dahil olan şirketleri kapsıyor. Bakanlık, düzenlemenin amacını Türk markalarının küresel pazarlardaki konumunu güçlendirmek ve markalı, yüksek katma değerli ihracatı artırmak olarak açıkladı.
Farklı değerlendirmeler
Hedefi gerçekçi bulanlar
- İİT ülkelerinin ortalama büyümesi dünya ortalamasının üzerinde; Körfez ve Asya'daki talep Türk ürünleri için geniş bir pazar sunuyor.
- Coğrafi yakınlık, kültürel bağlar ve müteahhitlik deneyimi Türk firmalarına avantaj sağlıyor.
- Fuar ve marka destekleri, KOBİ'lerin yeni pazarlara açılmasını kolaylaştırabilir.
Temkinli yaklaşanlar
- Bölgedeki savaşlar, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar ve petrol fiyatlarındaki dalgalanma Körfez ekonomilerini ve dolayısıyla talebi zayıflatabilir.
- İİT ülkeleri arasındaki ticaretin düşük kalmasının arkasında gümrük engelleri, ödeme sistemleri ve lojistik altyapı eksikliği gibi yapısal sorunlar var.
- Marka destekleri belirli programlardaki şirketleri kapsıyor; geniş ihracatçı kitlesinin finansmana erişim sorunlarına doğrudan yanıt vermiyor.
Körfez'deki ekonomik gelişmelerin Türk ihracatçılarına etkisini Körfez ekonomileri ve Türk müteahhitler haberimizde, lojistik tarafını Hürmüz, navlun ve Orta Koridor haberimizde ve Orta Koridor nedir? yazımızda okuyabilirsiniz.
Sırada ne var?
İSEDAK toplantısı süresince Türkiye'nin ziyaretçi bakanlarla ikili görüşmeler yapması bekleniyor. İhracatçılar açısından ise yakın dönemde iki gelişme izlenecek: Ekim ayı dış ticaret verileri ve yeni marka desteklerinin şirketler tarafından ne ölçüde kullanılacağı.