1939 Erzincan Depremi: Cumhuriyet Tarihinin En Büyük Depremi ve Kuzey Anadolu Fayının Batıya Doğru 'Yürüyüşü'
27 Aralık 1939 gecesi Erzincan'da meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki deprem, resmî kayıtlara göre yaklaşık 33 bin kişinin hayatını kaybettiği Cumhuriyet tarihinin en ölümcül depremlerinden biri oldu. Deprem, Kuzey Anadolu Fayı boyunca sonraki 60 yıl içinde batıya doğru ilerleyen büyük depremler serisinin de başlangıcı sayılıyor.
Dondurucu bir kış gecesinde 7,8 büyüklüğünde deprem, yaklaşık 33 bin can kaybı. Ardından gelen depremler fayın batıya doğru kırıldığını gösterdi.
Deprem gece saat 02.00 civarında, Erzincan'ın dondurucu soğuğunda meydana geldi. Kerpiç ve taş evlerin büyük bölümü yıkıldı. Yıkılan yollar ve demiryolları, kar ve şiddetli soğuk, kurtarma ve yardım çalışmalarını son derece güçleştirdi. Sonraki günlerde bölgede sel felaketleri de yaşandı.
Bilanço
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Tarih | 27 Aralık 1939 |
| Büyüklük | 7,8 (bazı kaynaklarda 7,9) |
| Can kaybı | Yaklaşık 33 bin (resmî kayıtlar) |
| Etkilenen alan | Erzincan, Sivas, Tokat, Ordu, Giresun ve Amasya'ya kadar uzanan geniş bir bölge |
Erzincan şehri, yıkımın ardından eski yerinin biraz kuzeyinde yeniden kuruldu.
Kuzey Anadolu Fayı'nın "yürüyüşü"
Erzincan depremi, Kuzey Anadolu Fayı üzerinde yaklaşık 350 kilometrelik bir kırılma oluşturdu. Sonraki onyıllarda fay boyunca batıya doğru ilerleyen bir dizi büyük deprem yaşandı. Bilim insanları bu seriyi, bir depremin komşu fay parçalarındaki gerilimi artırması ("gerilim aktarımı") ile açıklıyor.
- 1939 Erzincan (7,8)
- 1942 Niksar-Erbaa
- 1943 Tosya-Ladik
- 1944 Bolu-Gerede
- 1957 Abant
- 1967 Mudurnu
- 1999 Gölcük (7,4) ve Düzce (7,2)
Bu serinin bir sonraki halkasının Marmara Denizi'nin altındaki fay parçaları olabileceği, bilim insanlarının İstanbul için yıllardır yaptığı uyarıların temelini oluşturuyor.