İsrail Sandıktan Çıkamadı: Netanyahu'nun Geleceği, Gazze, İran ve Trump'ın Gölgesi

İsrail'de 27 Ekim 2026'da yapılan genel seçimler, ülke tarihinin en kritik seçimlerinden biri olarak görülüyordu. 7 Ekim 2023 saldırıları, Gazze savaşı, İran ile savaş ve uzun süren iç siyasi kriz, seçimi fiilen Binyamin Netanyahu'nun başbakanlığına dair bir referanduma dönüştürdü.

İsrailliler bu seçime büyük ilgi gösterdi; katılım oranı yaklaşık yüzde 74 ile 1973'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak sonuç bir kazanan değil, kilitlenmiş bir Meclis oldu. Bu haberde seçim sonuçlarını, Netanyahu'nun durumunu ve seçimlerin Gazze, İran, ABD ve Türkiye açısından ne anlama geldiğini ele alıyoruz.

Seçim sonuçları: Kimse 61'e ulaşamadı

İsrail Meclisi Knesset 120 sandalyeden oluşuyor ve hükümet kurmak için en az 61 milletvekiline ihtiyaç var. 29 Ekim'de tamamlanan sayımın ardından ortaya çıkan tablo şöyle:

Sonuçlar resmî değildir; Merkez Seçim Komitesi'nin kesin sonuçları 4 Kasım'da onaylaması bekleniyor.

Seçimin en dikkat çekici sonuçları şunlar oldu:

• Likud ilk sırada ama zayıfladı: Netanyahu'nun partisi en büyük parti olmaya devam etti, ancak bir önceki Meclis'teki 32 sandalyesinden 26'ya geriledi.
• Eisenkot'un yükselişi: Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un yeni kurduğu Yaşar partisi, 21 sandalyeyle muhalefetin lideri oldu.
• Arap seçmenlerin rekor katılımı: Bazı Arap yerleşimlerinde katılım neredeyse yüzde 100'e ulaştı. Bunun, aşırı sağın Arap vatandaşlara yönelik söylemlerine tepki olduğu değerlendiriliyor. Arap partileri 19 sandalyeyle kilit konuma geldi.

Netanyahu'nun şu anki durumu

İsrail'in en uzun süre görev yapan başbakanı olan Netanyahu, kariyerinin en zor dönemlerinden birini yaşıyor. Seçim gecesi yaptığı konuşmada Netanyahu, Arap partilerinin dâhil olduğu bir hükümetin İsrail'i tehlikeye atacağını söyledi. Likud ise herhangi bir kanıt sunmadan seçimin Arap partileri tarafından "çalındığını" ve yabancı unsurların Arap partilerine mali destek sağladığını iddia etti.

Bu iddialara sert tepki geldi. Merkez Seçim Komitesi yetkilileri, seçimin çalındığı iddiasının hiçbir dayanağı olmadığını açıkladı. Komite Başkanı Yargıç Noam Sohlberg ise kendisine iletilen bir mektuptaki yabancı müdahale şüphelerini doğrulayamadığını, ancak incelenmesi için İsrail iç istihbarat servisi Şin Bet'e ilettiğini belirtti. Muhalefet lideri Eisenkot, Netanyahu'yu seçim sonuçlarının meşruiyetini sarsmaya çalışmakla suçladı.

Netanyahu'nun hukuki sorunları da sürüyor. Yolsuzluk davaları devam eden Netanyahu'nun af talebi hakkında Cumhurbaşkanı İshak Herzog henüz bir karar vermedi; Herzog, af kararından önce taraflar arasında bir uzlaşma sağlanmasını istediğini açıklamıştı.

Hükümeti kim kuracak? Olası senaryolar

1. Netanyahu'nun yeniden hükümet kurması: Netanyahu bloğunun çoğunluk için 8 milletvekiline daha ihtiyacı var. Bu destek ancak muhalefetten bir partinin Netanyahu'ya katılmasıyla mümkün. Mevcut tabloda bu oldukça zor görünüyor.
2. Eisenkot liderliğinde muhalefet hükümeti: Muhalefet bloğu Arap partileriyle birlikte 61'i aşıyor. Ancak Eisenkot, Bennett ve Liberman, Arap partileriyle koalisyon kurmayacaklarını açıkladı. Arap partilerinin hükümete katılmadan dışarıdan destek vermesi gibi formüller konuşuluyor. Demokratlar lideri Golan ise Arap partileriyle işbirliğini açıkça savunan tek muhalefet lideri.
3. Ulusal birlik hükümeti: Likud ile muhalefetteki bazı partilerin ortak bir hükümet kurması. Aşırı sağcı Ben-Gvir, Netanyahu'yu böyle bir hükümete karşı şimdiden uyardı.
4. Yeniden seçim: Hiçbir formülün çıkmaması hâlinde İsrail yeniden sandığa gidebilir. İsrail son yıllarda bu senaryoyu birkaç kez yaşadı.

Ra'am lideri Mansur Abbas, her iki blokla da temas hâlinde olduğunu açıkladı. Bu da Arap partilerinin, İsrail tarihinde ender görülen bir şekilde hükümetin kaderini belirleyebilecek konuma geldiğini gösteriyor.

Meclis'te neler konuşuldu? Seçime giden yolun ana tartışmaları

25. Knesset, dört yıllık görev süresini doldurarak 17 Temmuz 2026'da dağıldı. Bu dönemde Meclis'i ve kamuoyunu en çok meşgul eden konular şunlardı:

• 7 Ekim'in hesabı: Muhalefet, 7 Ekim saldırılarındaki güvenlik zaafiyetlerinin bağımsız bir devlet soruşturma komisyonuyla incelenmesini talep etti. Eisenkot, mevcut hükümeti "7 Ekim hükümeti" olarak nitelendirdi.
• Ultra-Ortodoksların askerliği: Ultra-Ortodoks (Haredi) gençlerin zorunlu askerlikten muaf tutulması, koalisyonu defalarca krize soktu. Savaş döneminde artan asker ihtiyacı, bu tartışmayı daha da alevlendirdi.
• Yargı reformu: 2023'te yüz binlerce kişiyi sokağa döken yargı düzenlemesi tartışması, seçim döneminde de gündemdeki yerini korudu.
• Arap partilerinin meşruiyeti: Bir hükümetin Arap milletvekillerinin desteğine dayanmasının meşru olup olmadığı, kampanyanın en sert tartışmalarından biri oldu.

Halk bu seçimi nasıl sahiplendi?

Yüzde 74'lük rekor katılım, İsrail toplumunun bu seçimi ne kadar önemsediğini gösteriyor. Son yıllarda İsrail'de büyük kitlesel hareketler yaşandı: 2023'teki yargı reformu protestoları, savaş boyunca rehine aileleri öncülüğünde yapılan gösteriler ve hükümetin istifasını talep eden eylemler. Bu hareketler, toplumun önemli bir kesiminin siyasi gelişmeleri yakından takip etmesine ve sandığa daha fazla yönelmesine katkı sağladı.

Arap vatandaşların neredeyse yüzde 100'e varan katılım gösterdiği yerleşimler ise seçimin bir başka çarpıcı yönü oldu. Bu durum, İsrail'in Arap vatandaşlarının siyasette daha görünür ve belirleyici olma iradesini ortaya koyuyor.

Seçimler Gazze'deki durumu değiştirebilir mi?

Gazze'de Ekim 2025'te ABD'nin arabuluculuğuyla bir ateşkes ilan edildi. Ancak bir yıl sonra ateşkes, birçok yardım kuruluşuna göre "sadece kâğıt üzerinde" var:

• Ateşkesin başlangıcından bu yana İsrail saldırılarında 1.400'den fazla Filistinlinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.
• İsrail, Gazze'nin yaklaşık yüzde 60'ını kontrol ediyor; bu oran plandaki yüzde 50'nin üzerinde.
• Gazze'ye günde ortalama 227 yardım tırı girebiliyor; hedef ise 600 tır. Yaklaşık 1,4 milyon kişi açlık riskiyle karşı karşıya.
• Planlanan uluslararası istikrar gücü henüz konuşlandırılmadı, yeniden inşa ise başlamadı.
• Hamas, silahlarını Filistinli teknokratlardan oluşan yönetim komitesine teslim etmeyi kabul ettiğini ancak saldırılar sürdükçe tamamen silahsızlanmayacağını söylüyor. İsrail ise Hamas silahsızlanmadan planın ilerlemeyeceğini savunuyor.

Peki yeni bir hükümet bu tabloyu değiştirebilir mi? Eisenkot, Netanyahu'yu Hamas'ı iktidarda tutmakla suçluyor ve kısmi silahsızlanma karşılığında kısmi yeniden inşaya açık olduğunu söylüyor. Ancak Eisenkot da yakın ve orta vadede bir Filistin devletinin kurulmasına kesinlikle karşı. Bu nedenle uzmanlar, olası bir hükümet değişikliğinin Gazze'de üslup ve uygulamada değişikliğe yol açabileceğini, ancak İsrail'in temel güvenlik politikalarında köklü bir dönüşüm beklenmemesi gerektiğini belirtiyor.

İran konusunda adaylar ne düşünüyor?

İran meselesinde İsrail siyasetinde geniş bir uzlaşı var: Hem iktidar hem de muhalefet, İran'ın nükleer silah sahibi olmasını kesinlikle kabul etmiyor. Farklılık yöntemde ortaya çıkıyor:

Seçimlerde ABD etkisi: Trump'ın açık desteği

Seçimin en tartışmalı yönlerinden biri, ABD Başkanı Donald Trump'ın açık müdahalesi oldu. Trump, seçimden dokuz gün önce, 18 Ekim'de sosyal medya hesabından Netanyahu'ya "tam ve kesin destek" verdiğini açıkladı. Trump, Netanyahu'yu İran savaşındaki müttefiki olarak övdü ve İsrail'in başka bir lideri seçmesi hâlinde işleri ABD'nin kendisinin halletmek zorunda kalacağını, buna da pek istekli olmadığını yazdı. Likud'un seçim kampanyasında da Netanyahu ile Trump'ın birlikte yer aldığı reklamlar kullanıldı.

Netanyahu ise Trump'a teşekkür ederek onu Beyaz Saray'da bulunmuş en büyük İsrail dostu olarak nitelendirdi. Bu destek, Trump'ın 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinden hemen önce geldi. İran savaşının ABD kamuoyundaki desteğinin düşük olduğu bir dönemde Trump'ın bu açık tavrı, ABD'de de tartışmalara neden oldu. Öte yandan ABD basınında, Trump yönetimindeki bazı danışmanların Netanyahu sonrası bir dönemi de fırsat olarak gördüğüne dair haberler yer aldı.

Adaylar Türkiye'ye nasıl bakıyor?

Türkiye, bu seçim kampanyasının beklenmedik başlıklarından biri oldu. Likud, Ağustos'ta Tel Aviv'de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı İran'ın lideri ve Hizbullah lideriyle aynı karede gösteren ve "Onlar Netanyahu'nun kaybetmesini istiyor" yazan bir seçim afişi kullandı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise Netanyahu'nun Türkiye karşıtlığını bir devlet politikasına dönüştürmeye çalıştığını söyledi.

• Naftali Bennett: Muhalefetin Türkiye konusunda en sert ismi. Netanyahu'yu Türkiye kaynaklı tehditleri yeterince ciddiye almamakla eleştiriyor.
• Yair Lapid: Daha ılımlı; Türkiye ile gerilimi azaltacak yolların aranmasını savunuyor.
• Yair Golan: Netanyahu'nun Suriye'deki askeri hamlelerinin Türkiye ile çatışma riskini artırdığını savunuyor.
• Gadi Eisenkot: Türkiye konusundaki tutumu net değil. Ancak Türkiye ve Rusya'nın Suriye'deki etkisinin sınırlandırılması gerektiğini düşünüyor.

Bu tablo, Netanyahu'nun gitmesi hâlinde bile Türkiye-İsrail ilişkilerinde kısa vadede köklü bir yumuşama beklenmemesi gerektiğini gösteriyor.

Seçimlerin küresel etkileri

• İran savaşı: İsrail'deki yeni hükümetin tutumu, ABD ile İran arasındaki "ne savaş ne barış" sürecinin seyrini etkileyecek. Ayrıntılar için İran savaşı haberimize bakabilirsiniz.
• Gazze ve Barış Kurulu: Trump'ın Gazze planının ikinci aşamasının ilerleyip ilerlemeyeceği, İsrail'de kurulacak hükümete bağlı.
• Avrupa ve Körfez ile ilişkiler: Muhalefet, İsrail'in Avrupa ve Körfez ülkeleriyle bozulan ilişkilerini onarmayı hedefliyor. Suudi Arabistan ile normalleşme ise şimdilik donmuş durumda.
• Lübnan ve Suriye: Bölgedeki askeri varlık ve güvenlik bölgeleri konusundaki kararlar, bölgesel istikrarı doğrudan etkileyecek.

Sonuç: Netanyahu dönemi bitiyor mu?

İsrail seçimleri net bir kazanan çıkarmadı, ancak önemli bir mesaj verdi: Netanyahu bloğu çoğunluğu kaybetti ve İsrail toplumu rekor katılımla değişim talebini ortaya koydu. Yine de muhalefetin Arap partileri olmadan hükümet kuramaması, İsrail siyasetini belirsiz bir döneme sokuyor. Önümüzdeki haftalarda kesin sonuçların açıklanması, Cumhurbaşkanı Herzog'un hükümet kurma görevini kime vereceği ve koalisyon pazarlıkları, hem İsrail'in hem de bölgenin geleceğini şekillendirecek.

Küresel Gündem olarak İsrail'deki hükümet kurma sürecini ve bölgeye etkilerini takip etmeye devam edeceğiz.