İsrail-Mısır İlişkileri 2026: 35 Milyar Dolarlık Gaz Anlaşması, Sina'daki Tatbikatlar ve Mısır Halkının Tepkisi
Mısır, 1979'da İsrail ile barış anlaşması imzalayan ilk Arap ülkesi. Ancak Gazze savaşı iki ülke arasındaki 'soğuk barışı' daha da soğuttu. Cumhurbaşkanı Sisi İsrail'i 'düşman' olarak nitelendirirken, iki ülke aynı zamanda tarihin en büyük enerji anlaşmalarından birini imzaladı. Bu çelişkili tablo neyi anlatıyor?
Sisi İsrail'i 'düşman' diye nitelendirdi, ama iki ülke tarihin en büyük gaz anlaşmasını imzaladı. Soğuk barışın çelişkileri.
Mısır ile İsrail arasındaki ilişkiler, Orta Doğu'nun en karmaşık ilişkilerinden biri. İki ülke 1979'daki Camp David barış anlaşmasından bu yana savaşmadı; ancak bu barış hiçbir zaman halklar arasında bir yakınlaşmaya dönüşmedi. Gazze savaşı ve ardından gelen bölgesel çatışmalar, bu "soğuk barışı" son yılların en düşük noktasına taşıdı. Buna karşın iki ülke arasındaki ekonomik bağlar, özellikle enerji alanında, beklenmedik şekilde güçlendi.
35 milyar dolarlık gaz anlaşması
İsrail ile Mısır arasındaki ilişkilerin en dikkat çekici boyutu, iki ülke arasındaki doğalgaz ticareti. İsrail'in Akdeniz'deki Leviathan sahasından Mısır'a gaz ihracatını kapsayan anlaşma:
- Yaklaşık 35 milyar dolar değerinde,
- 2040'a kadar yaklaşık 130 milyar metreküp gaz teslimatını kapsıyor,
- İsrail tarihinin en büyük ihracat anlaşması olarak nitelendiriliyor.
Anlaşma uzun süre gecikmelerle karşılaştı. İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, Ekim 2025'te planlanan imza törenini fiyat ve İsrail iç piyasasına yönelik kaygılar nedeniyle erteledi. Anlaşma nihayet Aralık 2025'te onaylandı.
Mısır açısından bu anlaşma bir zorunluluk: Ülkenin kendi gaz üretimi düşerken, artan nüfus ve sanayi talebi nedeniyle enerji ihtiyacı büyüyor. Yaz aylarında yaşanan elektrik kesintileri, Mısır hükümetini alternatif kaynaklar aramaya yöneltti. Ancak İran savaşı bu bağımlılığın riskini de gösterdi: Leviathan sahası Mart 2026 başında güvenlik nedeniyle kapatıldı ve ancak Nisan başında yeniden faaliyete geçti. Bu süre zarfında Mısır, daha pahalı LNG ithalatına başvurmak zorunda kaldı.
Siyasi gerilim
- Eyl 2025 Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, bir konuşmasında İsrail'i "düşman" olarak nitelendirdi. Bu, 1979'dan bu yana bir Mısır liderinden duyulmayan bir ifade olarak dikkat çekti.
- 2025-2026 Sisi'nin, İsrail politikalarında değişiklik olmadan Netanyahu ile görüşmeyi reddettiği bildirildi. İki ülke arasındaki diplomatik temsil düzeyinin düşürüldüğü belirtildi.
- Nis 2026 Mısır ordusunun Sina Yarımadası'nda düzenlediği gerçek mermili tatbikatlar, İsrail'de endişeyle karşılandı.
Sina, barış anlaşması kapsamında askeri olarak sınırlandırılmış bir bölge. Mısır, son yıllarda terörle mücadele gerekçesiyle bölgedeki askeri varlığını İsrail'in onayıyla artırdı. Ancak İsrailli bazı yetkililer ve analistler, bu varlığın anlaşmanın öngördüğü sınırları aştığını öne sürüyor.
Refah ve Gazze meselesi
İki ülke arasındaki en somut anlaşmazlık konularından biri, Gazze ile Mısır arasındaki Refah sınır kapısı. İsrail'in Mayıs 2024'te Refah'ın Gazze tarafını kontrol altına alması, Mısır'da büyük tepki yarattı. Mısır, Gazzelilerin Sina'ya zorla göç ettirilmesine yönelik her türlü plana kesinlikle karşı olduğunu defalarca açıkladı ve bunu kendi ulusal güvenliği için bir kırmızı çizgi olarak tanımladı. Mısır aynı zamanda Gazze'deki ateşkes görüşmelerinde Katar ve ABD ile birlikte temel arabulucu ülkelerden biri.
Mısır halkı ne düşünüyor?
Mısır'da bağımsız kamuoyu araştırmaları sınırlı olsa da, mevcut veriler ve gözlemler Mısır halkının büyük çoğunluğunun İsrail ile normalleşmeye karşı olduğuna işaret ediyor. Arap Kamuoyu Endeksi gibi bölgesel araştırmalar, Mısırlıların büyük bir bölümünün İsrail'i tanımaya karşı çıktığını gösteriyor.
Halkın tepkisini besleyen unsurlar
- Gazze'deki insani kriz ve ölü sayısı
- Filistin meselesine tarihsel ve duygusal bağlılık
- Geçmiş savaşların toplumsal hafızadaki izleri
Hükümetin pragmatik hesapları
- Enerji güvenliği ve ekonomik krizle mücadele
- ABD'den alınan askeri ve ekonomik yardım
- Sina'daki güvenlik ve terörle mücadele işbirliği
Mısır'da gösterilere yönelik sıkı kısıtlamalar bulunduğu için, kamuoyunun tepkisi sokaklardan çok sosyal medyada, boykot kampanyalarında ve kültürel alanda kendini gösteriyor.
Bölgesel bağlam: Mısır'ın Libya ve Doğu Akdeniz tutumu
Mısır, Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları mutabakatının Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanmasını da reddetti. Bu, Doğu Akdeniz'deki enerji rekabetinde Mısır'ın İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile benzer bir tutum içinde olduğunu gösteriyor. Ancak Mısır, Mekke Anlaşması'na olası katılımcılar arasında da anılıyor; bu da Kahire'nin farklı bloklar arasında dengeli bir politika izlemeye çalıştığını gösteriyor. Konuyla ilgili olarak Libya anlaşmasına tepkiler haberimize göz atabilirsiniz.
Sonuç
İsrail-Mısır ilişkileri, siyasi soğukluk ile ekonomik bağımlılığın bir arada var olabildiğinin çarpıcı bir örneği. Mısır hükümeti, halkının duygularını dikkate alarak İsrail'e karşı sert bir söylem benimserken, enerji ve güvenlik alanındaki pragmatik ihtiyaçları nedeniyle ilişkileri tamamen koparmaktan kaçınıyor. Bu kırılgan denge, Gazze'deki gelişmelere ve bölgesel savaşların seyrine göre her an değişebilir.