Adana Mutabakatı 1998: Türkiye'nin Suriye'ye 'Ya Öcalan Ya Savaş' Mesajı ve Terörle Mücadelede Dönüm Noktası
1998 sonbaharında Türkiye, PKK terör örgütüne destek verdiği gerekçesiyle Suriye'ye açık bir askerî uyarıda bulundu ve sınıra asker yığdı. Mısır ve İran'ın arabuluculuğuyla 20 Ekim 1998'de imzalanan Adana Mutabakatı'yla Suriye, örgüt lideri Abdullah Öcalan'ı ülkeden çıkardı. Öcalan, Şubat 1999'da Kenya'da yakalanarak Türkiye'ye getirildi.
Sınıra yığılan askerler, Mısır'ın arabuluculuğu, Şam'dan çıkarılan Öcalan ve Kenya'da yakalanma. Bugün hâlâ atıf yapılan bir belge.
1980'lerden itibaren Suriye, PKK terör örgütünün liderine ve kamplarına ev sahipliği yapıyordu. Örgütün Lübnan'daki Bekaa Vadisi'nde de eğitim kampları bulunuyordu. Türkiye'nin uzun süre diplomatik yollarla yaptığı uyarılar sonuç vermedi.
Kriz
- Eyl 1998 Kara Kuvvetleri Komutanı Atilla Ateş, Suriye sınırında yaptığı konuşmada sabrın tükendiğini açıkça ifade etti.
- Eki 1998 Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve Başbakan Mesut Yılmaz da benzer uyarılarda bulundu; sınıra asker sevkiyatı yapıldı.
- Eki 1998 Mısır Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek ve İran, iki ülke arasında arabuluculuk yaptı.
- 20 Eki 1998 Adana Mutabakatı imzalandı.
- Eki 1998 Öcalan Suriye'den ayrıldı; Rusya, İtalya ve Yunanistan gibi ülkelerde sığınak aradı.
- 15 Şub 1999 Öcalan, Kenya'nın başkenti Nairobi'de yakalanarak Türkiye'ye getirildi.
Mutabakatın içeriği
- Suriye, PKK'yı terör örgütü olarak tanıdı ve örgütün topraklarında faaliyet göstermesine izin vermeyeceğini taahhüt etti.
- Örgütün kamplarının kapatılması ve silah, lojistik ve mali destek sağlanmaması kararlaştırıldı.
- İki ülke arasında güvenlik işbirliği mekanizmaları kuruldu.
- Kamuoyuna açıklanmayan ek hükümlerin, Suriye'nin yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde Türkiye'ye sınırın belirli bir derinliğinde operasyon hakkı tanıdığı yorumları yapıldı.
Sonrası
Mutabakat, 2000'lerde Türkiye-Suriye ilişkilerinde hızlı bir yakınlaşmanın önünü açtı; vize muafiyeti, serbest ticaret ve ortak bakanlar kurulu toplantıları gerçekleşti. 2011'de Suriye iç savaşının başlamasıyla ilişkiler koptu. Türkiye, sonraki yıllarda Suriye'deki askerî operasyonlarının hukuki gerekçeleri arasında Adana Mutabakatı'na da atıf yaptı.