Mavi Akım'dan TürkAkım'a: Karadeniz'in Altındaki Doğal Gaz Hatları ve Türkiye'nin Enerji Merkezi Olma Hedefi
Rusya'nın doğal gazını Karadeniz'in altından doğrudan Türkiye'ye taşıyan Mavi Akım 2003'te, TürkAkım ise Ocak 2020'de açıldı. Yıllık 31,5 milyar metreküp kapasiteli TürkAkım'ın bir hattı Türkiye'ye, diğeri Güneydoğu Avrupa'ya gaz taşıyor. Ukrayna üzerinden transitin 2025 başında sona ermesiyle TürkAkım, Rus gazının Avrupa'ya ulaştığı tek boru hattı güzergâhı hâline geldi.
2003'te Mavi Akım, 2020'de TürkAkım. Yıllık 31,5 milyar metreküp kapasiteli hat, Ukrayna'nın transit rolünü sona erdirdi.
Türkiye, doğal gaz ihtiyacının neredeyse tamamını ithal ediyor. 1987'de Bulgaristan üzerinden gelen Batı Hattı ile başlayan Rus gazı ithalatı, zamanla Türkiye'nin enerji güvenliğinin en kritik unsurlarından biri oldu.
İki hattın künyesi
| Özellik | Mavi Akım | TürkAkım |
|---|---|---|
| Açılış | 2003 | Ocak 2020 |
| Güzergâh | Rusya – Samsun | Rusya – Kıyıköy (Kırklareli) |
| Kapasite | Yılda 16 milyar m³ | Yılda 31,5 milyar m³ (iki hat) |
| Hedef pazar | Türkiye | Türkiye ve Güneydoğu Avrupa |
TürkAkım'ın hikâyesi
- 2014 Rusya, AB'nin itirazları nedeniyle Bulgaristan üzerinden Avrupa'ya uzanacak Güney Akım projesini iptal etti ve Türkiye güzergâhını açıkladı.
- 2015-2016 Uçak krizi nedeniyle proje askıya alındı; normalleşmeyle birlikte Ekim 2016'da hükümetlerarası anlaşma imzalandı.
- Oca 2020 TürkAkım, İstanbul'da düzenlenen törenle açıldı.
- Oca 2025 Ukrayna üzerinden Rus gazı transitinin sona ermesiyle TürkAkım'ın Avrupa için önemi arttı.
Bağımlılık ve çeşitlendirme
Türkiye, Rus gazına bağımlılığını azaltmak için Azerbaycan gazı (TANAP), LNG terminalleri ve yüzer depolama birimleri (FSRU) ile kaynaklarını çeşitlendirdi. Karadeniz'de keşfedilen Sakarya Gaz Sahası'ndan üretime başlanması da bu stratejinin bir parçası. Rusya'nın Türkiye'de bir "gaz merkezi" kurma önerisi ise Türkiye'nin enerji ticaret merkezi hedefiyle örtüşüyor; ancak bu önerinin Batı'daki yaptırımlar ortamında nasıl hayata geçeceği belirsizliğini koruyor.