Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı: 'Asrın Projesi' Nasıl Gerçekleşti, Türkiye'yi Enerji Koridoruna Nasıl Dönüştürdü?
Azerbaycan'ın Hazar petrolünü Gürcistan üzerinden Türkiye'nin Akdeniz kıyısındaki Ceyhan limanına taşıyan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı, 2006'da resmen açıldı. Yaklaşık 1.768 kilometre uzunluğundaki hat, günde 1 milyon varil civarında petrol taşıyabiliyor ve Türkiye'nin 'enerji koridoru' vizyonunun temel taşı olarak görülüyor.
1.768 kilometre, günde 1 milyon varil kapasite. Rusya'yı baypas eden hat, Türkiye'nin enerji koridoru vizyonunun temeli oldu.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Hazar havzasındaki enerji kaynaklarının dünya pazarlarına hangi güzergâhtan taşınacağı, 1990'ların en önemli jeopolitik sorularından biri oldu. Rusya kendi topraklarından geçen güzergâhları savunurken ABD ve Türkiye, Rusya'yı ve İran'ı baypas eden bir doğu-batı koridorunu destekledi.
Kronoloji
- 1994 Azerbaycan ile uluslararası petrol şirketleri arasında "Asrın Anlaşması" imzalandı.
- 1999 İstanbul'daki AGİT Zirvesi sırasında BTC'ye ilişkin hükümetlerarası anlaşma imzalandı.
- 2002 İnşaat başladı.
- 2005-2006 Hatta petrol pompalanmaya başlandı; Ceyhan'dan ilk tanker yüklendi. Resmî açılış Temmuz 2006'da yapıldı.
Künye
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Uzunluk | Yaklaşık 1.768 km (Türkiye bölümü 1.000 km'den fazla) |
| Kapasite | Günde yaklaşık 1 milyon varil |
| Güzergâh | Bakü (Azerbaycan) – Tiflis (Gürcistan) – Ceyhan (Türkiye) |
| Operatör | BP liderliğindeki uluslararası konsorsiyum |
Neden önemli?
- Hazar petrolünün Rusya ve İran'a bağımlı olmadan dünya pazarlarına ulaşmasını sağladı.
- Ceyhan, Kerkük-Yumurtalık hattıyla birlikte Doğu Akdeniz'in en önemli petrol ihracat terminallerinden biri hâline geldi.
- Bakü-Tiflis-Erzurum doğal gaz boru hattı, TANAP ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolu gibi projelerin önünü açtı.
- Kazakistan petrolünün de bir kısmı bu hat üzerinden taşınmaya başladı.