Hürmüz Sekiz Aydır Kapalı: Küresel Navlun ve Sigorta Maliyetleri Yükseldi, Türk Limanları ve Orta Koridor İçin Yeni Dönem mi?
Hürmüz Boğazı'nın Mart başından bu yana fiilen kapalı olması, yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel deniz taşımacılığını da derinden etkiledi. Savaş riski sigortası primleri rekor seviyelere çıkarken, Karadeniz ve Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları da tabloyu ağırlaştırıyor. Bu durum, Asya ile Avrupa arasındaki kara ve demiryolu koridorlarına olan ilgiyi artırıyor.
Kısaca
Deniz yolları tıkandıkça kara ve demiryolu koridorları değer kazanıyor. Türkiye'nin lojistik merkez iddiası sınavda.
Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 80'i deniz yoluyla yapılıyor ve bu ticaretin önemli bir kısmı birkaç dar boğazdan geçiyor: Hürmüz, Bab-ül Mendeb, Süveyş Kanalı, Malakka ve Türk Boğazları. 2026'da bu boğazlardan üçü aynı anda risk altına girdi.
Deniz yollarında tablo
| Geçit | Durum |
|---|---|
| Hürmüz Boğazı | Mart'tan bu yana fiilen kapalı; mayın iddiaları ve savaş riski |
| Kızıldeniz ve Bab-ül Mendeb | Husi saldırıları nedeniyle riskli |
| Karadeniz | Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle ticari gemilere saldırılar; İMEAK'a göre savaşın başından bu yana 226 gemi hedef alındı |
Maliyetler nasıl arttı?
- Savaş riski sigortası: Riskli bölgelerden geçen gemiler için ek primler rekor seviyelere çıktı.
- Uzun rotalar: Gemilerin Afrika'nın güneyinden dolaşması, Asya-Avrupa seferlerini haftalarca uzatıyor.
- Konteyner ve tanker kiraları: Gemilerin daha uzun süre seferde kalması, piyasadaki gemi arzını daraltıyor.
Kara koridorları öne çıkıyor
Orta Koridor
- Çin'den Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye ve Avrupa'ya uzanan güzergâh.
- Rusya'yı ve sorunlu deniz geçitlerini atlıyor.
- Sınırlı kapasite, gümrük işlemleri ve Hazar'daki aktarma süreleri en büyük engeller.
Kalkınma Yolu
- Basra Körfezi'ndeki Fav Limanı'ndan Irak üzerinden Türkiye'ye uzanan karayolu ve demiryolu projesi.
- Hürmüz'ün kapalı olması, Körfez çıkışlı bu projenin de kendi riskleri olduğunu gösteriyor.
- Tamamlanması yıllar alacak.
🇹🇷 Türkiye'yi nasıl etkiler?Deniz yollarındaki tıkanıklık, Türkiye'nin Asya ile Avrupa arasındaki kara köprüsü rolünü güçlendiriyor. Mersin, İskenderun, Ambarlı ve Çandarlı gibi limanlar ile demiryolu bağlantıları bu dönemde stratejik değer kazanıyor. Ancak bu fırsatın kalıcı olması için altyapı yatırımlarının hızlanması, gümrük süreçlerinin kolaylaşması ve Orta Koridor ülkeleriyle koordinasyonun güçlenmesi gerekiyor. Konuyla ilgili olarak Kalkınma Yolu ve Karadeniz'deki saldırılar haberlerimize göz atabilirsiniz.