17 Ağustos 1999 Marmara Depremi: 45 Saniyede Değişen Türkiye ve Yunanistan ile 'Deprem Diplomasisi'nin Doğuşu
17 Ağustos 1999'da saat 03.02'de İzmit Körfezi merkezli 7,4 büyüklüğündeki deprem, Kocaeli, Sakarya, Yalova, İstanbul ve çevresinde büyük yıkıma yol açtı. Resmî verilere göre 17 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Felaketin ardından Yunanistan'dan gelen yardım ve birkaç hafta sonra Atina'da yaşanan depreme Türkiye'nin yardım eli uzatması, iki ülke arasında 'deprem diplomasisi' olarak anılan bir yumuşama dönemini başlattı.
7,4 büyüklüğünde deprem, 17 binden fazla can kaybı. Yunan kurtarma ekipleri, ardından Atina depremi ve iki komşu arasında yeni bir sayfa.
Yaklaşık 45 saniye süren 17 Ağustos depremi, Türkiye'nin sanayi kalbi olan Marmara bölgesini vurdu. Gölcük'teki deniz üssü, İzmit'teki rafineri ve Adapazarı'ndaki binlerce bina ağır hasar gördü. Kasım 1999'da ise Düzce'de 7,2 büyüklüğünde ikinci büyük deprem yaşandı.
Bilanço
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Büyüklük | 7,4 (Mw 7,6 olarak da veriliyor) |
| Resmî can kaybı | 17 binden fazla |
| Yaralı | 40 binden fazla |
| Etkilenen iller | Kocaeli, Sakarya, Yalova, İstanbul, Bolu, Bursa, Eskişehir ve Düzce |
Can kaybına ilişkin resmî olmayan tahminler daha yüksek rakamları da içeriyor.
Depremin ardından gelen reformlar
- Zorunlu Deprem Sigortası (DASK): 2000'de konutlar için zorunlu deprem sigortası getirildi.
- Yapı denetimi: Yapı denetim firmaları sistemi kuruldu.
- Afet yönetimi: Dağınık afet kurumlarının birleştirilmesi tartışması, 2009'da AFAD'ın kurulmasıyla sonuçlandı.
- Deprem vergisi: Ek vergilerle kaynak toplandı; bu kaynakların kullanımı uzun yıllar tartışma konusu oldu.
Deprem diplomasisi
Depremden hemen sonra Yunanistan'dan arama kurtarma ekipleri ve yardım malzemeleri geldi. 7 Eylül 1999'da Atina'da meydana gelen depremde ise Türk ekipleri Yunanistan'a koştu. Dışişleri Bakanları İsmail Cem ile Yorgo Papandreu'nun daha önce başlattığı diyalog, bu dayanışma ortamında hız kazandı. Aynı yılın Aralık ayında Yunanistan, Helsinki Zirvesi'nde Türkiye'nin AB adaylığına veto uygulamadı.