İran Savaşı Körfez Ekonomilerini Nasıl Vurdu? Dubai'de Emlak Fiyatları, Petrol ve Hürmüz Boğazı'nda Son Durum
İran savaşının başlamasından bu yana yaklaşık sekiz ay geçti ve Hürmüz Boğazı hâlâ fiilen kapalı. IMF'ye göre Körfez ekonomileri bu yıl ortalama yüzde 4,8 küçülecek; Kuveyt ve Katar'da daralma yüzde 15'i aşabilir. Dubai'de üçüncü çeyrekte konut satışlarının değeri neredeyse yarıya indi. Petrol fiyatları ise yeniden yükselişte.
IMF, Körfez ekonomilerinin 2026'da yüzde 4,8 küçüleceğini öngörüyor. Dubai'de konut satışları sert düştü, Hürmüz sekiz aydır kapalı.
Körfez ülkeleri onlarca yıl boyunca bölgedeki savaşlardan görece az etkilenen, "güvenli liman" olarak görülen ekonomilerdi. 2026'daki ABD-İsrail-İran savaşı bu algıyı derinden sarstı. İran'ın Körfez'deki hedeflere yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları ile Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık, bölge ekonomilerini on yılların en ağır darbesiyle karşı karşıya bıraktı.
IMF'nin rakamları: Körfez'de derin daralma
Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Ekim 2026'da yayımladığı bölgesel görünüm raporuna göre, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin ekonomileri 2026'da ortalama yüzde 4,8 küçülecek. IMF, 2027'de güçlü bir toparlanma ile yüzde 9,1 büyüme bekliyor; ancak bu tahmin, çatışmanın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı'nın açılması varsayımına dayanıyor.
| Ülke | IMF 2026 büyüme tahmini |
|---|---|
| Kuveyt | %-16,7 |
| Katar | %-15,6 |
| Bahreyn | %-11,3 |
| Birleşik Arap Emirlikleri | %-3,9 |
| Suudi Arabistan | %-3,3 |
| Umman | %+4,1 |
Tablodaki farklılıkların en önemli nedeni coğrafya. İhracatı büyük ölçüde Hürmüz Boğazı'na bağımlı olan Kuveyt, Katar ve Bahreyn en ağır darbeyi alırken, Suudi Arabistan Kızıldeniz'e uzanan boru hatları sayesinde petrolünün bir kısmını alternatif yollarla ihraç edebildi. Boğaz'ın dışında kalan limanlarıyla Umman ise bölgede büyümeye devam eden tek ülke oldu.
IMF'ye göre bölgenin petrol üretimi Şubat'taki günlük yaklaşık 33 milyon varilden Mayıs'ta 19 milyon varile geriledi. Katar'ın sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesislerine yönelik saldırılar, ülkenin üretimini bir dönem yüzde 86'ya varan oranda düşürdü. Eylül itibarıyla bölgeden yapılan sevkiyatlar savaş öncesi seviyenin yüzde 75'inin üzerine çıktı.
Dubai'de emlak piyasası: Satışlar çakıldı, fiyatlar geriliyor
Savaşın en görünür etkilerinden biri, son yıllarda dünya çapında yatırımcıları çeken Dubai emlak piyasasında yaşandı:
- Üçüncü çeyrek: Konut satışlarının toplam değeri bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 47 düşerek 72,6 milyar dirheme geriledi; işlem sayısı yüzde 38 azaldı.
- İlk dokuz ay: İşlem hacmi yüzde 23, işlem değeri yüzde 27 düştü.
- Fiyatlar: Kredi derecelendirme kuruluşu S&P, Dubai'de konut fiyatlarının yüzde 5 ile 15 arasında düşebileceğini öngörüyor. Emaar'ın kurucusu Muhammed Alabbar ise düşüşün yüzde 5-10 aralığında kalacağını söyledi.
- Ekonomi: Dubai ekonomisi yılın ilk yarısında yüzde 2,3 küçüldü.
Analistlerin dikkat çektiği bir diğer risk, inşaatı süren çok sayıda projeden kaynaklanan arz fazlası. Önümüzdeki yıllarda on binlerce yeni daire ve villanın piyasaya girmesi bekleniyor. Bazı yorumcular 2008-2009 krizini hatırlatıyor; o dönemde Dubai'de konut fiyatları yüzde 40-50 civarında düşmüştü. Ancak bugün bankacılık sistemi ve alıcı profili o döneme göre daha farklı, bu nedenle aynı ölçekte bir çöküşün beklenmediğini söyleyen analistler de var.
Dubai yönetimi, talebi canlandırmak için bazı adımlar attı. Bunlardan en dikkat çekeni, gayrimenkul yatırımı yoluyla oturum izni için uygulanan 750 bin dirhemlik asgari tutarın kaldırılması oldu. Derecelendirme kuruluşu Fitch ise bankaların gayrimenkul şirketlerine verdiği kredilerin risklerine karşı uyardı.
Petrol fiyatları: Ekim'de yeniden yükseliş
30 Ekim itibarıyla Brent petrolün Aralık vadeli kontratı varil başına yaklaşık 116 dolar seviyesinde işlem görüyor; daha likit olan Ocak vadesi ise 112 dolar civarında. Brent, Ekim ayını yaklaşık yüzde 11'lik kazançla kapatarak üst üste dördüncü aylık yükselişini kaydetmeye hazırlanıyor.
Fiyatları yukarı iten son gelişmeler şöyle:
- İran Devrim Muhafızları, Boğaz'da üç tankerin mayınlara çarptığını iddia etti; ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bu iddiayı yalanladı.
- Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan'daki rafinerilere saldırı düzenlediklerini öne sürdü.
- ABD Başkan Yardımcısı Vance'in İran'a gönderdiği mektubun yanıtsız kaldığı bildirildi; bu da diplomatik bir çözüm umutlarını zayıflattı.
IMF ise raporunda 2026 için ortalama 96 dolar, 2027 için 87 dolarlık bir petrol fiyatı varsayıyor. Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi, ihracatını sürdürebilen Suudi Arabistan ve Umman gibi ülkeler için kısmen bir telafi sağlarken, ihracatı durma noktasına gelen ülkeler için bu fırsattan yararlanmak mümkün olmuyor.
Hürmüz Boğazı'nda son durum
Dünyadaki deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, Mart başından bu yana fiilen kapalı ya da çok sınırlı bir trafiğe açık durumda. Ekim sonu itibarıyla kapanmanın 240 günü geride kaldı. Ticari gemiler, mayın ve saldırı riski nedeniyle Boğaz'dan geçmekten büyük ölçüde kaçınıyor; geçiş yapan gemilerin sigorta maliyetleri ise rekor seviyelerde.
İyimser senaryo
- Diplomatik bir çözümle Boğaz'ın açılması ve IMF'nin öngördüğü hızlı toparlanma.
- Körfez ülkelerinin güçlü varlık fonları ve rezervleri sayesinde krizi atlatması.
- Altyapı yatırımlarının ve yeniden yapılanmanın büyümeyi desteklemesi.
Kötümser senaryo
- Çatışmanın uzaması ve Boğaz'ın kapalı kalmaya devam etmesi.
- "Güvenli liman" imajının kalıcı olarak zarar görmesi ve yabancı sermaye ile yetenek göçünün tersine dönmesi.
- Emlak piyasasındaki düşüşün bankacılık sektörüne yayılması.
Sonuç
İran savaşı, Körfez ekonomilerinin coğrafi kırılganlığını tüm çıplaklığıyla ortaya koydu. Güçlü mali rezervler bölge ülkelerine dayanma gücü verse de, toparlanmanın hızı tamamen Hürmüz Boğazı'nın ne zaman ve hangi koşullarda yeniden açılacağına bağlı. Dubai'nin emlak piyasası ise bölgenin ekonomik geleceğine dair güvenin en hassas göstergelerinden biri olmaya devam edecek.