KAAN Orta Doğu'da Güç Dengesini Değiştirir mi? TUSAŞ'ın Yol Haritası ve Yunanistan, İsrail ile Komşuların Gözünden KAAN
Türkiye'nin beşinci nesil savaş uçağı KAAN, henüz Hava Kuvvetleri'ne girmeden komşu başkentlerde gündemin üst sıralarına yerleşti. Yunanistan F-35 alımı ve çok katmanlı hava savunma projeleriyle karşılık vermeye çalışırken, İsrail'in Washington'da Türkiye'ye F-35 ve motor satışını engellemek için lobi yaptığı yazılıyor. TUSAŞ ise üretim için yan sanayiyle büyük bir dönüşüme hazırlanıyor.
Atina F-35 ve Aşil Kalkanı'na yöneldi, İsrail Washington'da lobi yapıyor. KAAN neden bu kadar dikkatle izleniyor?
Bir savaş uçağı, yalnızca bir silah sistemi değil; aynı zamanda bir ülkenin teknolojik kapasitesinin, sanayi gücünün ve bölgesel iddiasının sembolüdür. Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN da bu nedenle sadece Türkiye'de değil, komşu ülkelerde de yakından izleniyor. Bu haberde KAAN'ın üretim sürecini yöneten TUSAŞ'ın yol haritasını ve uçağın bölgesel güç dengesine olası etkilerini ele alıyoruz. Motor ve teslimat takvimine ilişkin ayrıntıları ise KAAN'da son durum haberimizde bulabilirsiniz.
TUSAŞ: Bir uçaktan fazlası
Ankara Kahramankazan'daki tesislerinde faaliyet gösteren Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), Türkiye'nin en büyük havacılık şirketi. Şirket, KAAN'ın yanı sıra pek çok projeyi aynı anda yürütüyor:
| Proje | Son durum |
|---|---|
| KAAN | P1 prototipi ilk uçuşa hazırlanıyor; Hava Kuvvetleri'ne ilk teslimatlar 2028-2029'da planlanıyor; Endonezya'ya 48 uçaklık ihracat anlaşması var. |
| Hürjet | Jet eğitim uçağının seri üretimi başladı. Hava Kuvvetleri'ne teslimatlar 2027 sonunda, İspanya'ya 2028 sonunda başlayacak. |
| Hürkuş-II | Eylül 2026'da Azerbaycan ile 14 uçaklık sözleşme imzalandı. |
| Hava SOJ | İki elektronik harp uçağı uçuş testlerinde; teslimat 2027'de hedefleniyor. |
| Anka ailesi | İnsansız hava araçları farklı ülkelere ihraç edildi; jet motorlu Anka-3 geliştiriliyor. |
TUSAŞ'ın yönetimi, KAAN için büyük bir sanayi dönüşümü planlıyor. Genel Müdür Mehmet Demiroğlu'nun açıklamalarına göre şirket, nihai montajı kendisinde tutarak üretimin yaklaşık yüzde 70'ini dış kaynaklardan sağlamayı hedefliyor. Kanat, kuyruk ve gövde parçaları gibi işlerde yerli yan sanayi firmalarının payı artırılacak. Bu model, yüzlerce Türk şirketinin havacılık üretim zincirine dâhil olması anlamına geliyor.
Bölgesel güç dengesi: Neden önemli?
Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da hava gücü, askeri dengenin en belirleyici unsurlarından biri. Bölgede beşinci nesil savaş uçağına sahip tek ülke şu anda İsrail ve bu ülke F-35'leri savaşlarda aktif olarak kullanıyor. Yunanistan da ABD'den F-35 almak için anlaşma imzaladı. Türkiye ise 2019'da F-35 programından çıkarıldığı için bu alanda geride kaldı.
KAAN'ın hizmete girmesi, bu tabloyu değiştirme potansiyeli taşıyor. Bunun yanında Türkiye'nin İngiltere'den aldığı Eurofighter Typhoon'lar ve olası F-16 alımları da Hava Kuvvetleri'nin gücünü artıracak.
Yunanistan'ın gözünden KAAN
Yunan basını, KAAN'ın her aşamasını yakından takip ediyor. P1 prototipinin piste çıkması bile Atina'da manşetlere taşındı. Yunanistan'ın KAAN ve genel olarak Türk hava gücündeki artışa verdiği cevaplar şöyle:
- F-35 alımı: Yunanistan, 2024'te ABD ile F-35 alımı için anlaşma imzaladı. Teslimatların 2020'lerin sonunda başlaması bekleniyor.
- Aşil Kalkanı: Yunanistan, "Aşil Kalkanı" adını verdiği ve İsrail yapımı sistemlerin de yer aldığı çok katmanlı bir hava ve füze savunma projesi başlattı.
- İsrail ile işbirliği: Yunanistan, İsrail ile savunma işbirliğini derinleştiriyor; iki ülke ortak tatbikatlar düzenliyor.
Yunan basınında Türkiye'nin olası F-35 alımı da büyük bir kaygıyla tartışılıyor. Trump'ın Temmuz'da Ankara'daki NATO Zirvesi'nde Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne sıcak bakabileceğini söylemesi, Atina'da endişeye yol açtı.
İsrail'in gözünden KAAN
İsrail'in KAAN'a bakışı, "nitel askeri üstünlük" ilkesiyle bağlantılı. ABD yasaları, İsrail'in bölgedeki diğer ülkelere karşı askeri ve teknolojik üstünlüğünün korunmasını öngörüyor. Basına yansıyan haberlere göre İsrail:
- ABD'ye Türkiye'ye F-35 satılmaması yönünde baskı yaptı,
- KAAN'ın ilk bloklarında kullanılacak ABD yapımı F110 motorlarının satışına itiraz etti.
Ancak ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Haziran 2026'da Kongre'ye bildirdiği 80 F110 motoru satışı, Kongre'deki inceleme süresinde durdurulmadı. İsrail'in kaygıları, Suriye'de Türkiye ile yaşanan gerilimle de birleşiyor. İsrailli analistler, KAAN'ı Türkiye'nin uzun vadeli askeri yükselişinin bir göstergesi olarak değerlendiriyor.
Diğer ülkeler: Rakip mi, müşteri mi?
KAAN, bazı ülkeler için bir tehdit algısı yaratırken bazıları için cazip bir seçenek:
- Endonezya: 48 uçaklık anlaşmayla KAAN'ın ilk ihracat müşterisi oldu.
- Azerbaycan ve Pakistan: Türkiye'nin yakın savunma ortakları olarak KAAN'a ilgi gösterdikleri basına yansıdı.
- Körfez ülkeleri: Suudi Arabistan'ın da İsrail'in itirazları nedeniyle F-35 alımında zorluk yaşaması, KAAN'ı bölgede alternatif bir seçenek olarak gündeme getiriyor.
"KAAN dengeyi değiştirecek" görüşü
- Türkiye, bölgede yerli beşinci nesil uçak üretebilen ilk ülke olacak.
- Dış tedarikçilerin siyasi şartlarına bağımlılık büyük ölçüde azalacak.
- İhracatla birlikte Türkiye'nin diplomatik etkisi de artacak.
"Etkisi zamana yayılacak" görüşü
- İlk teslimatlar 2028-2029'da başlayacak; filo oluşması yıllar alacak.
- Yerli motor 2032'ye kadar hazır olmayacak; ilk bloklar ABD motoruna bağlı.
- Komşu ülkeler de F-35 ve gelişmiş hava savunma sistemleriyle karşı adımlar atıyor.
Sonuç
KAAN henüz Hava Kuvvetleri'ne teslim edilmemiş olsa da bölgesel güç dengesi tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Yunanistan ve İsrail'in tepkileri, projenin ne kadar ciddiye alındığını gösteriyor. TUSAŞ'ın önündeki asıl sınav ise prototip aşamasından seri üretime geçişi zamanında ve yerli sanayiyle birlikte başarabilmek. Türk savunma sanayisinin genel tablosu için savunma ihracatı rekorları, Ege'deki dengeler için ise Ege adalarının silahlandırılması yazımıza göz atabilirsiniz.