Uzun ve Sıcak Yazlar Çalışma Hayatını Değiştiriyor: Yunanistan'da Öğle Yasağı, İtalya'da Ücret Desteği; Türkiye'de İnşaat ve Tarım İşçileri Nasıl Korunmalı?
Kayıtların en sıcak yazlarından birinde Avrupa ülkeleri, aşırı sıcaklarda açık alanda çalışmayı kısıtlayan kurallar uyguladı. Yunanistan'da 40 dereceyi aşan sıcaklarda 13.00-17.00 arası inşaat ve kurye gibi işler yasaklandı; İtalya kayıp ücretler için destek sağladı. Türkiye'de ise ulusal düzeyde zorunlu bir saat sınırı bulunmuyor. Bu yazı, mevcut uygulamaları değerlendiren bir analizdir.
43 derecede iskelede çalışmak. Avrupa kurallar koyuyor, Türkiye'de inisiyatif işverende. Bu bir analizdir.
2026'nın Haziran ayının sonunda İspanya'dan Almanya'ya kadar pek çok Avrupa ülkesinde sıcaklıklar 40 dereceye yaklaştı. Aşırı sıcak, yalnızca sağlık için değil, çalışma hayatı ve ekonomi için de giderek daha büyük bir sorun hâline geliyor.
Avrupa'da kurallar
| Ülke | Uygulama |
|---|---|
| Yunanistan | Aşırı sıcak uyarılarında Attika, Orta Yunanistan, Tesalya ve Mora'da 13.00-17.00 arası inşaat, tersane ve kurye gibi açık alan işleri yasaklandı. |
| İtalya | Açık alanda çalışanlar için çalışma saatleri kısaltıldı; bazı bölgelerde en sıcak saatlerde iş tamamen durduruldu; kayıp ücretler için devlet desteği sağlandı. |
| İspanya | Kırmızı ve turuncu sıcak alarmlarında işverenler çalışma saatlerini değiştirmek ya da açık alan işlerini geçici olarak durdurmak zorunda. |
| Polonya | Belirli sıcaklık eşikleri aşıldığında çalışma saatleri kısaltılabiliyor; ek mola ve su sağlanması zorunlu. |
| Fransa, Almanya, Belçika, Portekiz | Ulusal düzeyde zorunlu saat sınırı yok; işverenler molaları artırmak, su ve serinleme imkânı sağlamakla yükümlü. |
Ekonomiye etkisi
Ekonomistler, aşırı sıcakların resmî bir düzenleme olmasa bile fiilî çalışma süresini ve verimliliği düşürdüğüne dikkat çekiyor. Tarım, inşaat, lojistik ve fabrikalar en çok etkilenen sektörler. Uzmanlar sıcakların tek başına bir resesyona yol açacak düzeyde olmadığını, ancak kalıcı hâle gelmesi durumunda büyümeyi baskılayıp enflasyonu artırabileceğini belirtiyor.
Türkiye'de durum
İşçi sağlığı alanında çalışan uzmanlar, Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının işverene genel olarak önlem alma yükümlülüğü getirdiğini, ancak aşırı sıcaklarda çalışmaya ilişkin ulusal düzeyde zorunlu bir saat sınırı bulunmadığını vurguluyor. Uygulamada inisiyatif büyük ölçüde işverende kalıyor. Mevsimlik tarım işçileri ve inşaat işçileri, sıcaktan en çok etkilenen ve en az korunan gruplar arasında.
Neler yapılabilir?
- Meteoroloji uyarılarına bağlı olarak otomatik devreye giren ulusal bir sıcak çalışma protokolü,
- En sıcak saatlerde açık alan işlerinin durdurulması ve çalışma saatlerinin sabaha kaydırılması,
- Kayıp çalışma süreleri için İtalya'daki gibi ücret destek mekanizmaları,
- Mevsimlik tarım işçileri için gölgelik, su ve dinlenme alanlarının zorunlu hâle getirilmesi,
- Sıcak çarpması belirtileri konusunda işçi ve işverenlerin eğitilmesi.