Küresel Artemis II Başardı: İnsanlık 54 Yıl Sonra Yeniden Ay'ın Çevresinde, Dünya'dan 406.771 Kilometre Uzaklıkla Yeni Rekor
NASA'nın Artemis II görevi, Nisan 2026'da dört astronotu Ay'ın çevresinde dolaştırıp Dünya'ya sağ salim geri getirdi. 1972'deki Apollo 17'den bu yana Dünya yörüngesinin ötesine giden ilk insanlı görev, Dünya'dan 406.771 kilometre uzaklığa ulaşarak Apollo 13'ün rekorunu kırdı. Görev 18 milyon kişi tarafından canlı izlendi.
Dört astronot, dokuz gün, Apollo 13'ün rekoru kırıldı. Peki Türkiye'nin Ay programı nerede?
1 Nisan 2026'da Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatılan dev SLS roketi, uzay tarihinde yeni bir sayfa açtı. NASA'nın Artemis II görevi, 1972'den bu yana ilk kez insanları Dünya'nın alçak yörüngesinin ötesine taşıdı. Dokuz günlük yolculuğun sonunda Orion kapsülü 10 Nisan'da Pasifik Okyanusu'na, San Diego açıklarına indi.
Mürettebat
| İsim | Görev | Not |
|---|---|---|
| Reid Wiseman | Komutan | Alçak Dünya yörüngesinin ötesine çıkan en yaşlı insan |
| Victor Glover | Pilot | Ay'ın çevresinde uçan ilk siyahi astronot |
| Christina Koch | Görev uzmanı | Ay'ın çevresinde uçan ilk kadın |
| Jeremy Hansen | Görev uzmanı (Kanada Uzay Ajansı) | Ay'ın çevresinde uçan ilk ABD vatandaşı olmayan kişi |
Kırılan rekorlar
- En uzak yolculuk: Mürettebat Dünya'dan 406.771 kilometre (252.756 mil) uzaklığa ulaşarak 1970'teki Apollo 13'ün 400.171 kilometrelik rekorunu kırdı.
- Derin uzayda en kalabalık ekip: Dört kişi, Apollo 8'deki üç kişilik ekibi geride bıraktı.
- İlk insanlı uçuş: SLS roketinin ve Orion kapsülünün ilk insanlı uçuşu.
- Süre: 9 gün, 1 saat, 32 dakika.
Görevde neler yaşandı?
Görev başarıyla tamamlansa da bazı teknik sorunlar yaşandı ve bunlar sonraki görevler için önemli dersler içeriyor:
- Helyum kaçağı: Avrupa yapımı servis modülünde küçük bir helyum kaçağı tespit edildi; bu nedenle planlanan manuel kontrol testi ve radyasyon kalkanı gösterimi iptal edildi. NASA, kaçağın güvenliği etkilemediğini açıkladı.
- Isı kalkanı: Artemis I'de ısı kalkanında görülen aşınma nedeniyle NASA, atmosfere planlanan "sekme" yöntemi yerine daha dik ve doğrudan bir giriş tercih etti.
- Tuvalet sistemi: Atık hatlarında donma sorunu yaşandı; ekip ısıtıcılar ve kapsülü Güneş'e çevirerek sorunu çözdü.
- Küp uydular: Görevle birlikte bırakılan küçük uydulardan yalnızca biri yörüngesini yükseltmeyi başardı.
Sırada ne var?
NASA, Ekim 2026'da Ay programının takvimini yeniden düzenledi. Buna göre Artemis III, Ay'a iniş yerine 2027'de Dünya yörüngesinde ticari iniş araçlarıyla kenetlenme testine dönüştürüldü; Ay'a insanlı iniş ise 2028'de Artemis IV ile yapılacak. Ay yörüngesinde kurulması planlanan Lunar Gateway istasyonu ise Mart 2026'da iptal edildi. Ayrıntılar için NASA'nın yeni Ay takvimi haberimize göz atabilirsiniz.
Türkiye'nin uzay programı nerede?
Türkiye, son yıllarda uzay alanında önemli adımlar attı:
- 2018 Türkiye Uzay Ajansı (TUA) kuruldu.
- 2021 Milli Uzay Programı açıklandı; hedefler arasında Ay'a ulaşmak da yer aldı.
- Oca 2024 Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda bilimsel deneyler yaptı.
- Tem 2024 Yerli imkânlarla geliştirilen Türksat 6A haberleşme uydusu yörüngeye yerleştirildi.
- Haz 2025 Tuva Cihangir Atasever, alt yörünge uçuşuyla uzaya giden ikinci Türk oldu.
Milli Uzay Programı'nın Ay hedefi kapsamında yerli bir uzay aracının Ay'a ulaştırılması planlanıyor. Ancak bu hedef için gereken roket ve itki teknolojilerinin geliştirilmesi zaman alıyor; takvim konusunda kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor.
Sonuç
Artemis II, yarım asırdan uzun bir aradan sonra insanlığın derin uzaya dönüşünü simgeliyor. Görev sırasında yaşanan teknik sorunlar, insanlı uzay uçuşlarının ne kadar karmaşık olduğunu bir kez daha gösterdi. Ancak asıl sınav, insanların yeniden Ay yüzeyine ayak basacağı ve bu kez orada kalmayı hedefleyeceği görevler olacak.